Hiệp định Việt Nam – EFTA mở ra cơ hội hợp tác thương mại mới cho doanh nghiệp Việt Nam

EFTA gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein, tuy quy mô dân số không lớn nhưng có trình độ phát triển cao, sức mua tốt, năng lực công nghệ, tài chính, đổi mới sáng tạo, quản trị chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn phát triển bền vững ở nhóm hàng đầu thế giới. Hiệp định Việt Nam – EFTA gồm rất nhiều lĩnh vực quan trọng như thương mại hàng hóa, dịch vụ, quy tắc xuất xứ, SPS, TBT, đầu tư, sở hữu trí tuệ, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, thương mại và phát triển bền vững, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác và nâng cao năng lực.

Hiệp định (EFTA) gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein

Ngày 2/7/2026, EFTA và Việt Nam đã chính thức công bố kết thúc đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) toàn diện sau các cuộc trao đổi kỹ thuật tại Reykjavík và Hội nghị Bộ trưởng EFTA ngày 22/6/2026 tại Iceland.

Theo Tham tán Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia, việc kết thúc đàm phán Hiệp định có ý nghĩa vượt ra ngoài một hiệp định cắt giảm thuế quan thông thường, khẳng định Việt Nam tiếp tục kiên định với đường lối hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa đối tác và nâng cao chất lượng quan hệ thương mại với các nền kinh tế phát triển.  Đối với doanh nghiệp, điều quan trọng là không chỉ nhìn hiệp định như một ưu đãi thuế, mà cần coi đây là khuôn khổ để nâng cấp năng lực cạnh tranh, từ chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, quản trị tuân thủ đến phát triển thương hiệu.

+ Với thị trường Na Uy, các lĩnh vực có tiềm năng gồm dệt may, da giày, đồ gỗ, thủy sản chế biến, thực phẩm, cà phê, hàng tiêu dùng, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, thiết bị điện, điện tử và các sản phẩm phục vụ kinh tế xanh. Na Uy có thế mạnh rất lớn về năng lượng, hàng hải, thủy sản, công nghệ môi trường và tài chính xanh, đây cũng là những lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu hợp tác để nâng cao năng lực sản xuất, chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững.

+ Với thị trường Iceland, cơ hội có thể đến từ các lĩnh vực có tính bổ trợ cao như thủy sản, công nghệ chế biến, bảo quản lạnh, năng lượng địa nhiệt, du lịch bền vững, thực phẩm chất lượng cao và logistics lạnh. Iceland là thị trường nhỏ nhưng có năng lực chuyên môn sâu trong các lĩnh vực mà Việt Nam đang cần học hỏi, đặc biệt là quản lý nguồn lợi thủy sản, chế biến sâu và phát triển chuỗi giá trị dựa trên công nghệ.

Để tận dụng tối đa những ưu đãi từ Hiệp định, doanh nghiệp Việt cần lưu ý những điều sau đây:

+ Thứ nhất là phân loại thị trường và sản phẩm. Doanh nghiệp cần xác định mặt hàng nào có thể hưởng lợi nhiều nhất từ FTA Việt Nam, EFTA, mặt hàng nào đang có rào cản thuế, mặt hàng nào gặp rào cản kỹ thuật, mặt hàng nào cần chứng nhận bổ sung và mặt hàng nào có tiềm năng tăng giá trị nếu đáp ứng tiêu chuẩn xanh, sạch, bền vững.

+ Thứ hai là xây dựng hồ sơ tuân thủ. Với đối tác Bắc Âu, một sản phẩm tốt nhưng thiếu chứng từ vẫn rất khó đi xa. Để tạo được nền tảng thuyết phục nhà nhập khẩu, nhà bán lẻ và cả các cơ quan kiểm soát thị trường, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ xuất xứ, chứng nhận chất lượng, chứng nhận an toàn, chứng nhận môi trường, dữ liệu nguyên liệu, kiểm nghiệm hóa chất, truy xuất nguồn gốc và các cam kết về lao động, trách nhiệm xã hội.

+ Thứ ba là chủ động tìm đối tác đúng phân khúc. Việc doanh nghiệp tìm kiếm các nhà nhập khẩu, nhà phân phối, chuỗi bán lẻ và đối tác công nghệ phù hợp với phân khúc chất lượng, bền vững, sản phẩm đặc thù hoặc sản phẩm có câu chuyện rõ ràng là điều rất cần thiết. Với hàng nông sản, thực phẩm và thủy sản, cần đặc biệt chú ý đến tiêu chuẩn an toàn, bảo quản lạnh, bao bì, nhãn mác và ổn định chất lượng qua từng lô hàng.

+ Thứ tư là theo dõi sát lộ trình thực thi. Theo đó, doanh nghiệp phải tiếp tục cập nhật nội dung cam kết cụ thể khi văn bản hiệp định được công bố, đặc biệt là biểu thuế, quy tắc xuất xứ, cơ chế chứng nhận xuất xứ, cam kết dịch vụ, đầu tư và các điều khoản chuyển tiếp.

 

Thực hiện: Khánh Huyền