EU siết quy định hải quan: Bắt buộc khai báo Mã định danh sản phẩm từ cuối năm 2026

Nằm trong chiến lược số hóa toàn diện và nâng cấp hệ thống quản lý rủi ro, Liên minh Châu Âu (EU) đã chính thức ban hành hướng dẫn kỹ thuật yêu cầu bắt buộc áp dụng Mã định danh sản phẩm (PID). Lộ trình này sẽ bắt đầu giai đoạn chuyển tiếp từ tháng 7/2026, đòi hỏi các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải nhanh chóng chuẩn hóa dữ liệu kỹ thuật số để tránh nguy cơ ách tắc hàng hóa tại các cửa khẩu châu Âu.

Theo thông tin từ Bộ Công Thương và Thương vụ Việt Nam tại Italia, việc bắt buộc sử dụng PID là một mắt xích trọng tâm trong công cuộc hiện đại hóa thủ tục hải quan của EU. Quy định này nhằm mục đích liên kết trực tiếp dữ liệu từ các nhà sản xuất quốc tế với hệ thống đánh giá rủi ro tự động của khối.

Với cơ chế mới, cơ quan hải quan sẽ không còn phụ thuộc vào các bộ chứng từ giấy truyền thống hay tờ khai chung chung. Thay vào đó, chỉ bằng thao tác quét mã PID, toàn bộ dữ liệu gốc của lô hàng sẽ được truy xuất ngay lập tức, bao gồm: thông tin nhà sản xuất, thành phần kỹ thuật, lịch sử chuỗi cung ứng và các chứng nhận hợp quy như CE, RoHS.

Nhằm giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và mạng lưới logistics có đủ thời gian nâng cấp hạ tầng công nghệ, giới chức châu Âu đã thiết lập lộ trình chuyển đổi gồm hai giai đoạn, khởi động từ quý III/2026.

Giai đoạn chuyển tiếp tự nguyện (từ 01/7/2026): Các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là vào thị trường Italia, được khuyến khích khai báo mã PID tự nguyện. Các chuyên gia logistics đánh giá đây là "thời điểm vàng" để doanh nghiệp vận hành thử nghiệm hệ thống và đồng bộ hóa dữ liệu với đối tác nhập khẩu, từ đó loại bỏ nguy cơ gián đoạn dòng chảy thương mại.

Giai đoạn áp dụng bắt buộc (từ 01/11/2026): Sau 4 tháng bước đệm, mã PID sẽ chính thức trở thành một chứng từ điện tử bắt buộc phải xuất trình trên mọi tờ khai hải quan nhập khẩu.

Đáng chú ý, việc áp dụng PID diễn ra cùng thời điểm Cơ quan Hải quan và Độc quyền Italia (ADM) đang tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thắt chặt quy trình kiểm soát tại các điểm nóng như cảng biển và sân bay. Kể từ mốc thời gian ngày 01/11/2026, bất kỳ tờ khai nào điền sai lệch mã HS (hệ thống mã hóa hàng hóa) hoặc thiếu dữ liệu định danh sản phẩm đều sẽ bị hệ thống AI lập tức đẩy vào "luồng đỏ". Hậu quả là lô hàng sẽ bị đình chỉ thông quan vô thời hạn, kéo theo đó là các mức phạt hành chính lũy tiến rất nặng từ nhà chức trách Italia và chi phí lưu kho bãi lớn.

Thương vụ Việt Nam tại Italia đặc biệt khuyến cáo các doanh nghiệp trong nước, nhất là nhóm ngành sản xuất thiết bị điện, điện tử, linh kiện, đồ chơi và đồ gia dụng  cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm.

Cụ thể, doanh nghiệp cần chủ động rà soát, đảm bảo mã HS trên tờ khai khớp chính xác tuyệt đối ở cấp độ 6 số và 10 số với đối tác nhập khẩu, bởi hệ thống sẽ thực hiện đối chiếu chéo cấu trúc giữa mã PID và mã thuế này. Song song đó, các đơn vị thương mại cần đôn đốc nhà máy sản xuất tại Việt Nam số hóa toàn bộ hồ sơ kỹ thuật và chứng chỉ an toàn, sẵn sàng cho việc đăng ký PID ngay từ đầu tháng 7/2026.

Việc chủ động khai báo trong giai đoạn thử nghiệm (tháng 7 - tháng 10/2026) sẽ giúp kiểm chứng độ tương thích của dữ liệu, ngăn chặn nguy cơ dồn ứ thủ tục hành chính khi quy định chính thức mang tính bắt buộc.

 

Thực hiện; Khánh Huyền