EU mở rộng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) sang hàng loạt sản phẩm công nghiệp hạ nguồn

Ngày 12/6/2026, các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được sự đồng thuận trong việc mở rộng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Động thái này không chỉ đưa thêm nhiều mặt hàng công nghiệp hạ nguồn và phế liệu vào danh sách quản lý mà còn thiết lập các quy tắc nghiêm ngặt nhằm chống gian lận thương mại, đánh dấu một bước tiến quyết liệt trong nỗ lực giảm phát thải toàn cầu của EU.

Theo thông báo từ Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU, cơ chế CBAM trước đây chủ yếu khoanh vùng ở nhóm nguyên liệu thô cơ bản như sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện năng và hydrogen. Tuy nhiên, với thỏa thuận mới nhất, phạm vi áp dụng sẽ được "nới rộng" bao trùm lên các sản phẩm hạ nguồn.

Cụ thể, danh mục mới sẽ bắt buộc áp dụng đối với hàng loạt mặt hàng bao gồm: xe cơ giới, máy móc thiết bị cơ khí, thiết bị nông nghiệp, nồi hơi, cho đến các đồ dùng gia đình thiết yếu như tủ lạnh, máy giặt, đồ gia dụng, bát đĩa, ốc vít và bu lông…

Theo Uỷ ban châu Âu, Cơ chế CBAM hiện nay hầu như chỉ nhằm vào nguyên liệu thô. Điều này tạo ra nguy cơ các sản phẩm sản xuất tại EU sử dụng một tỷ lệ đáng kể hàng hóa CBAM trong quá trình sản xuất, đặc biệt là sắt, thép và nhôm, có thể góp phần làm tăng lượng khí thải bên ngoài EU và thay thế các sản phẩm tương tự của EU thuộc diện áp dụng chương trình giao dịch khí thải. EU cũng đưa phế liệu kim loại vào phạm vi điều chỉnh để chống lại hành vi lách luật.

Để ngăn chặn triệt để hành vi lách luật, phế liệu kim loại cũng đã được bổ sung vào diện quản lý. Đồng thời, các nước thành viên đã yêu cầu EC phải thực hiện đánh giá định kỳ hàng năm để xem xét việc tiếp tục đưa thêm các sản phẩm hạ nguồn khác vào danh sách.

Song song với việc mở rộng phạm vi, EU cũng thiết lập các tiêu chí rõ ràng, khách quan đối với cơ chế miễn trừ nhằm bảo vệ thị trường nội khối tránh khỏi những thiệt hại nghiêm trọng, đặc biệt là sự gia tăng đột biến về giá hàng hóa. Các lệnh miễn trừ tạm thời sẽ có thời hạn tối đa một năm.

Về lộ trình, nếu quy định miễn trừ được phê duyệt trước ngày 30/6, nó sẽ có hiệu lực ngay trong năm đó (từ 1/1 đến 31/12); ngược lại, nếu được thông qua sau ngày 30/6, thời gian áp dụng sẽ bị lùi sang ngày 1/1 của năm kế tiếp.

Về mặt thủ tục pháp lý, Hội đồng và Nghị viện châu Âu có quỹ thời gian hai tháng để xem xét và phản đối; nếu không có trở ngại nào, đề xuất mở rộng sẽ tự động có hiệu lực. Dự kiến, Nghị viện châu Âu khó có thể đưa ra lập trường chung trước kỳ nghỉ hè, do đó các chi tiết cuối cùng sẽ được đưa ra thảo luận và hoàn thiện vào mùa thu. Mặc dù vậy, các cơ quan lập pháp của EU đều thể hiện quyết tâm cao độ nhằm khép lại các vòng đàm phán trước khi năm nay kết thúc.

 

Thực hiện; Khánh Huyền