Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương
Ngày 11/9, Chính phủ ban hành Nghị định 351/2026/NĐ-CP ngày 11/9/2026 về Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương.
Cụ thể, Bộ Công Thương là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công nghiệp và thương mại, bao gồm các ngành và lĩnh vực: Điện, than, địa chất, khoáng sản, dầu khí, năng lượng mới, năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp, công nghiệp cơ khí, công nghiệp luyện kim, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp môi trường, công nghiệp công nghệ cao (không bao gồm công nghiệp công nghệ thông tin và công nghiệp công nghệ số); khuyến công, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.
Bên cạnh đó, quản lý nhà nước về thương mại trong nước; xuất nhập khẩu, thương mại biên giới; dịch vụ logistics; phát triển thị trường ngoài nước; quản lý thị trường; xúc tiến thương mại; thương mại điện tử; dịch vụ thương mại; hội nhập kinh tế quốc tế; cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; phòng vệ thương mại; các dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của bộ.
Nghị định quy định cụ thể 42 nhóm nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Công Thương, trong đó nhóm nhiệm vụ về điện và năng lượng tái tạo được quy định chi tiết. Theo đó, Bộ Công Thương quản lý nhà nước theo thẩm quyền về đầu tư xây dựng các dự án điện; tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình và kết quả thực hiện quy hoạch, tổng hợp báo cáo tình hình sản xuất và thực hiện dự án đầu tư lĩnh vực điện; phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới. Tổ chức lập, phê duyệt hoặc trình cấp có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch phát triển điện lực theo quy định pháp luật về quy hoạch và quy định pháp luật về điện lực...
Về điều tiết điện lực, Bộ Công Thương xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành các quy định về điều kiện, cơ cấu ngành điện, nguyên tắc hoạt động và lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh; cơ chế mua bán điện và tổ chức thực hiện. Xây dựng, ban hành các quy định để vận hành, điều hành giao dịch thị trường điện cạnh tranh các cấp độ và tổ chức thực hiện; phê duyệt kế hoạch vận hành thị trường điện cạnh tranh hằng năm; giám sát vận hành thị trường điện cạnh tranh...
Ở lĩnh vực dầu khí, than, năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, năng lượng mới và năng lượng khác, Bộ Công Thương tổ chức lập, phê duyệt hoặc trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chiến lược, quy hoạch, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực dầu khí, than, năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, năng lượng mới và năng lượng khác theo quy định pháp luật. Quản lý nhà nước theo thẩm quyền về đầu tư xây dựng các dự án dầu khí, than, năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, năng lượng mới và năng lượng khác; tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình và kết quả thực hiện chiến lược, quy hoạch liên quan đến lĩnh vực dầu khí, than, năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, năng lượng mới và năng lượng khác; tổng hợp báo cáo tình hình sản xuất, chế biến, kinh doanh và thực hiện dự án đầu tư lĩnh vực dầu khí, than, năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, năng lượng mới và năng lượng khác theo thẩm quyền...
Bộ Công Thương cũng thực hiện công tác quản lý nhà nước về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển năng lượng bền vững.
Đối với nhóm nhiệm vụ về công nghiệp, Bộ Công Thương quản lý và phát triển các ngành công nghiệp cơ khí, công nghiệp luyện kim, công nghiệp khai thác, chế biến và tiêu thụ khoáng sản, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm, công nghiệp sinh học, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp điện tử và công nghiệp công nghệ cao (trừ công nghiệp công nghệ thông tin và công nghiệp công nghệ số) theo quy định của pháp luật. Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành cơ chế, chính sách, danh mục sản phẩm ưu tiên phát triển trong các ngành công nghiệp thuộc phạm vi quản lý nhà nước của bộ...
Bộ Công Thương có 21 đơn vị trực thuộc
Về thương mại và thị trường trong nước, Bộ Công Thương xây dựng và tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách, chiến lược, quy hoạch, chương trình, đề án phát triển thương mại và thị trường trong nước; Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành điều tiết phân phối, lưu thông, bình ổn thị trường hàng hóa thiết yếu theo quy định của pháp luật. Bộ Công Thương cũng thực hiện quản lý nhà nước về cạnh tranh, tiến hành tố tụng cạnh tranh, kiểm soát tập trung kinh tế, quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trong công tác phòng, chống sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa nhập lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật khác trong hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thương mại theo quy định của pháp luật
Ở lĩnh vực thương mại điện tử, Bộ Công Thương xây dựng chiến lược, chính sách phát triển thương mại điện tử; quản lý, giám sát các nền tảng và mô hình hoạt động thương mại điện tử; thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, mở rộng thị trường xuất khẩu cho hàng hóa, dịch vụ Việt Nam. Về ngoại thương, Bộ Công Thương quản lý xuất khẩu, nhập khẩu, xuất xứ hàng hóa, tạm nhập tái xuất, thương mại biên giới; đồng thời thực hiện quản lý nhà nước về phòng vệ thương mại, gồm điều tra, áp dụng biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ và chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu.
Về hội nhập kinh tế quốc tế, Bộ Công Thương tổ chức nghiên cứu, đề xuất phương án, tổ chức, điều phối và giám sát thực hiện quyền và nghĩa vụ liên quan đến kinh tế, công nghiệp và thương mại quốc tế của Việt Nam tại Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) cùng các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã tham gia. Bộ cũng được giao chủ trì phòng ngừa, xử lý tranh chấp đầu tư quốc tế phát sinh từ các hợp đồng, thỏa thuận do Bộ Công Thương chủ trì đàm phán, ký kết hoặc thay mặt Nhà nước, Chính phủ Việt Nam đàm phán, ký.
Nghị định cũng bổ sung nhóm nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giao Bộ Công Thương xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương. Xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp bộ, quốc gia, phát triển công nghệ chiến lược theo quy định của pháp luật...
Một trong những điểm đáng chú ý về nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ Công Thương theo Nghị định mới là lĩnh vực địa chất và khoáng sản. Trong đó, Bộ Công Thương thực hiện quản lý nhà nước về điều tra cơ bản địa chất, điều tra địa chất về khoáng sản; công tác bảo vệ tài nguyên địa chất chưa khai thác, sử dụng và khoáng sản chưa khai thác; hoạt động khoáng sản, thu hồi, chế biến và sử dụng khoáng sản theo quy định của pháp luật. Tổ chức lập, phê duyệt hoặc trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch điều tra cơ bản địa chất, khoáng sản, quy hoạch khoáng sản theo quy định của pháp luật về quy hoạch, địa chất và khoáng sản. Tổ chức khoanh định, phê duyệt khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia, danh mục khoáng sản chiến lược, quan trọng. Tổ chức khoanh định, phê duyệt, điều chỉnh, công bố khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép...
Về cơ cấu tổ chức, Bộ Công Thương sẽ có 21 đầu mối. Như vậy, theo Nghị định định mới, Bộ Công Thương đã giảm 1 đầu mối. Các đơn vị gồm: Vụ Kế hoạch - Tài chính; Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên; Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Pháp chế; Văn phòng bộ; Cục Năng lượng - Dầu khí; Cục Điện lực; Cục Công nghiệp; Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp; Cục Hóa chất; Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước; Cục Thương mại điện tử; Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số; Cục Xuất nhập khẩu; Cục Phòng vệ thương mại; Cục Xúc tiến thương mại; Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam; Ủy ban Cạnh tranh quốc gia; Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương; Báo Công Thương và Tạp chí Công Thương.
Về phân loại tổ chức, 18 đơn vị đầu tiên trong cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương là các đơn vị giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Trong khi đó, 3 đơn vị gồm Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, Báo Công Thương và Tạp chí Công Thương là các đơn vị sự nghiệp công lập. Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên được tổ chức 06 phòng. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức theo quy định của pháp luật cạnh tranh.
Mở rộng lĩnh vực quản lý của Bộ Công Thương
So với Nghị định 40/2025/NĐ-CP, Nghị định 351/2026/NĐ-CP có nhiều điều chỉnh về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương. Về phạm vi quản lý nhà nước, nghị định mới bổ sung, làm rõ các lĩnh vực như địa chất, khoáng sản, khu công nghiệp; đồng thời quy định cụ thể hơn về điện, năng lượng tái tạo, dầu khí, than, tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi số, khoa học công nghệ, chuyển đổi xanh và giảm phát thải khí nhà kính.
Một điểm khác biệt đáng chú ý là Nghị định số 40/2025/NĐ-CP trước đây dành hẳn khoản 15 Điều 2 quy định chi tiết nhiệm vụ về an toàn thực phẩm của Bộ Công Thương. Nghị định số 351/2026/NĐ-CP không còn nhóm nhiệm vụ này trong danh mục 42 khoản của Điều 2, mà chỉ quy định tại Điều 5 - Điều khoản chuyển tiếp: Bộ Công Thương tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật về an toàn thực phẩm cho đến khi có quy định khác của cơ quan có thẩm quyền.
Về cơ cấu tổ chức, số đầu mối thuộc Bộ Công Thương giảm từ 22 xuống 21, trong đó số đơn vị giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước giảm từ 19 xuống 18. Nghị định 351/2026/NĐ-CP không còn các đơn vị gồm Vụ Dầu khí và Than, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Vụ Chính sách thương mại đa biên và Thanh tra Bộ. Trong đó, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Vụ Chính sách thương mại đa biên được hợp nhất thành Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên.
Cùng với đó, cơ cấu mới có Cục Năng lượng - Dầu khí; Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam; Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số; Cục Thương mại điện tử được tổ chức thay cho Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số. Một số chức năng trước đây thuộc Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cũng được thể hiện và phân bổ lại trong cơ cấu, nhiệm vụ của các đơn vị theo nghị định mới. Báo Công Thương và Tạp chí Công Thương tiếp tục được xác định là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ Công Thương.
Nghị định 351/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026; thay thế Nghị định số 40/2025/NĐ-CP ngày 26/2/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương.
Nguồn: Moit.gov
