Đề xuất cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng: Siết chặt từ nguồn để hạn chế nguy cơ lan rộng

Tại phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 21/9/2026, dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã được trình bày với nhiều nội dung đáng chú ý. Trong đó, đề xuất cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng thiết bị, linh kiện và dung dịch dùng để lắp ráp, sản xuất các sản phẩm này được xem là bước đi mạnh mẽ, hướng tới kiểm soát từ nguồn cung và giảm khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ.

Ảnh: Internet

Mở rộng phạm vi cấm, kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được trình bày tại phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vẫn được giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, nhưng bổ sung nhiều quy định theo hướng siết chặt đối với các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.

Điểm nhấn đáng chú ý là đề xuất cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá khác. Không chỉ dừng ở việc cấm sử dụng, dự thảo mở rộng sang toàn bộ chuỗi hoạt động gồm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu và chứa chấp.

Đáng chú ý, dự thảo còn đề xuất cấm sản xuất, mua bán, xuất nhập khẩu thiết bị điện tử, linh kiện rời và dung dịch phục vụ lắp ráp hoặc sản xuất các sản phẩm này. Quy định nhằm kiểm soát từ đầu vào, hạn chế tình trạng chia nhỏ linh kiện để lách luật.

Song song, quy định cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán được bổ sung nhằm giảm sự hiện diện trực quan của sản phẩm, hạn chế tác động kích thích hành vi, đặc biệt với nhóm chưa từng sử dụng.

Hoàn thiện khung pháp lý cho sản phẩm nicotine mới

Dự thảo bổ sung hệ thống khái niệm liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá đặc chế, thiết bị điện tử, trưng bày và tiếp thị trực tiếp tới người tiêu dùng.

Việc chuẩn hóa các khái niệm này được xem là cần thiết trong bối cảnh các sản phẩm nicotine mới liên tục biến đổi về hình thức, công nghệ và cách tiếp cận thị trường. Nếu thiếu quy định rõ ràng có thể gây khó khăn cho việc xác định phạm vi điều chỉnh và xử lý vi phạm.

Đồng thời, dự thảo sửa đổi nguyên tắc phòng, chống tác hại của thuốc lá theo hướng tăng cường bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, đặc biệt là thanh thiếu niên. Vai trò cơ quan quản lý y tế cũng được làm rõ nhằm bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Lộ trình áp dụng và quy định chuyển tiếp

Theo dự kiến, luật sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2027. Riêng quy định về dịch vụ cai nghiện thuốc lá sẽ có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.

Theo quy định chuyển tiếp được đề xuất trong dự thảo, các đại lý bán lẻ tiếp tục thực hiện quy định về trưng bày thuốc lá theo luật hiện hành trong thời hạn 6 tháng kể từ khi luật mới có hiệu lực.

Nguồn lực thực hiện dự thảo dự kiến được bố trí từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá và các nguồn kinh phí hợp pháp khác, không làm phát sinh nguồn lực mới.

Thách thức trong thực thi

Dù định hướng chính sách được đánh giá là mạnh mẽ, việc triển khai thực tế vẫn đối mặt nhiều thách thức. Khi các sản phẩm bị cấm toàn diện, nguy cơ phát sinh thị trường ngầm, buôn lậu và giao dịch qua môi trường số có thể gia tăng.                                                                                                 

Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Đồng thời, công tác truyền thông thay đổi hành vi cũng cần được tăng cường để giảm nhu cầu sử dụng.

Hướng tới kiểm soát từ gốc

Nhìn tổng thể, dự thảo thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt trong tư duy quản lý: từ kiểm soát hành vi tiêu dùng sang kiểm soát toàn bộ nguồn cung và chuỗi phân phối.

Trong bối cảnh các sản phẩm nicotine mới ngày càng đa dạng, dễ tiếp cận và hấp dẫn giới trẻ, cách tiếp cận này hướng tới việc giảm khả năng tiếp cận sản phẩm, qua đó góp phần phòng ngừa sử dụng sớm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

 

Nguồn: Vitic tổng hợp