Liên minh châu Âu (EU) đề xuất tăng mạnh mức thuế tiêu thụ đặc biệt tối thiểu đối với thuốc lá

Liên minh châu Âu (EU) đề xuất tăng 139% mức thuế tối thiểu đối với thuốc lá điếu, đồng thời lần đầu áp dụng mức thuế tối thiểu chung đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và túi nicotine cho thấy quyết tâm của Liên minh châu Âu trong việc kiểm soát thuốc lá và các sản phẩm nicotine, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

Ảnh: Internet

Liên minh châu Âu đang thúc đẩy một cuộc cải cách lớn đối với chính sách thuế thuốc lá, trong bối cảnh thị trường các sản phẩm nicotine có nhiều biến động và các hình thức tiêu thụ mới ngày càng phổ biến. Đây không đơn thuần là sự điều chỉnh về chính sách tài chính, mà còn thể hiện cách tiếp cận ngày càng toàn diện của EU trong phòng, chống tác hại của thuốc lá và hạn chế nguy cơ nghiện nicotine trong cộng đồng.

Theo đề xuất sửa đổi Chỉ thị về thuế thuốc lá (TTD) của Ủy ban châu Âu (EC), mức thuế tiêu thụ đặc biệt tối thiểu đối với thuốc lá dạng điếu sẽ tăng 139%. Đáng chú ý, EU dự kiến lần đầu thiết lập mức thuế tối thiểu chung đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và túi nicotine. Đây được xem là bước điều chỉnh nhằm đưa chính sách thuế theo kịp sự phát triển nhanh chóng của các sản phẩm nicotine mới.

Thực tế cho thấy, những năm qua, các chính sách kiểm soát thuốc lá của EU đã góp phần làm giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu truyền thống. Tuy nhiên, sự xuất hiện và phát triển nhanh của các sản phẩm nicotine mới, cùng hoạt động quảng bá, tiếp thị trên môi trường trực tuyến, đang đặt ra những thách thức mới đối với công tác quản lý.

Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh sức khỏe cộng đồng đang chịu tác động lớn từ việc sử dụng thuốc lá. Hiện khoảng 24% người dân EU vẫn hút thuốc, với khoảng 300 tỷ điếu thuốc được tiêu thụ mỗi năm. Các bệnh liên quan đến thuốc lá gây khoảng 700.000 ca tử vong mỗi năm tại châu Âu, đồng thời làm phát sinh khoảng 25 tỷ euro chi phí chăm sóc y tế.

Những con số trên cho thấy tác hại của thuốc lá không chỉ được đo bằng những tổn thất về sức khỏe và tính mạng con người, mà còn tạo ra gánh nặng đáng kể đối với hệ thống y tế và nền kinh tế. Vì vậy, sử dụng công cụ thuế để giảm nhu cầu tiêu dùng, nhất là đối với những sản phẩm có nguy cơ gây nghiện, là một trong những giải pháp quan trọng trong chính sách y tế công cộng.

Một điểm đáng chú ý khác trong đề xuất của EU là việc tăng cường kiểm soát nguồn cung. Hệ thống truy xuất nguồn gốc thuốc lá dự kiến được mở rộng sang cả nguyên liệu thuốc lá, qua đó hỗ trợ cơ quan chức năng kiểm soát tốt hơn hoạt động sản xuất, lưu thông và buôn bán bất hợp pháp. Đây là giải pháp có ý nghĩa trong việc nâng cao hiệu quả quản lý thị trường, hạn chế các hoạt động kinh doanh trái phép và bảo đảm chính sách thuế được thực thi thực chất.

Mục tiêu cuối cùng mà EU hướng tới là xây dựng một “thế hệ không thuốc lá” vào năm 2040. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, các biện pháp về thuế, kiểm soát thị trường, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ nhóm dân cư dễ bị tổn thương cần được triển khai đồng bộ, lâu dài và nhất quán.

Tuy nhiên, đề xuất cải cách thuế thuốc lá hiện vẫn đang trong quá trình đàm phán. Nghị viện châu Âu chưa thông qua ý kiến chính thức về kế hoạch này trong cuộc họp hồi tháng 6/2026, trong bối cảnh các nước thành viên còn có những quan điểm khác nhau về quy mô cải cách. Để có hiệu lực, đề xuất cần nhận được sự nhất trí của toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU.

Dù còn trải qua quá trình xem xét nhưng động thái của EU cho thấy xu hướng chung ngày càng rõ nét: Chính sách kiểm soát thuốc lá không thể chỉ dừng ở thuốc lá truyền thống mà phải chủ động thích ứng với sự xuất hiện của các sản phẩm nicotine mới. Trong đó, chính sách thuế, kiểm soát nguồn cung và bảo vệ thanh thiếu niên cần được đặt trong một chiến lược thống nhất nhằm giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, hạn chế nghiện nicotine và giảm gánh nặng cho xã hội.

Nguồn: VITIC tổng hợp