Quy định SPS mới từ các thị trường lớn: Yêu cầu thích ứng cho nông sản xuất khẩu Việt Nam

Trong khoảng thời gian từ ngày 01 đến 15/7/2026, các quốc gia thành viên WTO đã công bố nhiều thông báo SPS, bao gồm các dự thảo lấy ý kiến và các quy định chính thức có hiệu lực. Trong đó, các chính sách này tập trung lớn vào việc hạ mức dư lượng tối đa (MRL) thuốc bảo vệ thực vật, bổ sung danh mục kiểm dịch và nâng cao tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Cụ thể, Liên minh châu Âu (EU) đã phát đi 8 thông báo SPS mới. Đáng chú ý, EU dự kiến hạ MRL của hoạt chất diazinon xuống giới hạn định lượng đối với nhiều nông sản như hạnh nhân, nam việt quất, dứa, ớt chuông, hành tây, ngô ngọt, cải thảo, su hào, nghệ, củ cải, gia vị từ hạt và một số sản phẩm động vật (thịt gia cầm, mỡ lợn, sữa, nội tạng). Quy định dự kiến áp dụng sau 6 tháng kể từ ngày có hiệu lực. Bên cạnh đó, EU cũng ban hành quy định đối với thực vật được tạo ra bằng một số kỹ thuật gen mới, áp dụng chính thức từ ngày 17/7/2028 với một số điều khoản có hiệu lực từ tháng 7/2026.

 Ở chiều ngược lại, EU miễn kiểm tra chính thức tại trạm kiểm soát biên giới đối với một số sản phẩm hỗn hợp ổn định bảo quản có rủi ro thấp như ngũ cốc, khoai tây chiên, rau quả chế biến, nước xốt, gia vị và bánh kẹo.

Trong khi đó, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) của Hoa Kỳ đã tiếp nhận đề nghị hủy đăng ký hoặc chấm dứt sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chứa captan (dùng trong gia đình, làm vườn) và oxytetracycline hydrochloride (trên cây có múi). Đồng thời, Hoa Kỳ áp dụng MRL mới đối với các hoạt chất như chlormequat chloride, bifenthrin, diflufenican, epyrifenacil và fluoxapiprolin trên nhiều mặt hàng nông sản giao thương lớn với Việt Nam như lúa mì, ngô, đậu tương, hạt cải dầu, rau ăn lá, rau ăn quả, hành, nho, hạt cà phê xanh và sản phẩm động vật. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cũng xem xét cho phép dùng bức xạ ion hóa (liều không quá 30 kGy) để giảm tác nhân gây bệnh trong bột mì tăng cường vi chất chưa qua xử lý.

Đối với Hàn Quốc, nước này ban hành dự thảo sửa đổi Tiêu chuẩn và Quy chuẩn thực phẩm, điều chỉnh MRL đối với 106 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật và bổ sung quy định cho thực phẩm chế biến từ nuôi cấy tế bào. Ngoài ra, Hàn Quốc mở rộng danh mục quản lý dịch hại Xylella fastidiosa lên 326 loài thực vật ký chủ và côn trùng môi giới, áp dụng cho các lô hàng có giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật gửi đi từ ngày 13/7/2026.

Còn tại Trung Quốc, Nhật Bản và Canada: Trung Quốc công bố dự thảo sửa đổi biện pháp kiểm nghiệm, kiểm dịch động vật và vật liệu di truyền động vật, quy định rõ thời gian cách ly tối thiểu đối với gia súc giống (45 ngày), động vật thủy sản sống (14 ngày) và các nhóm động vật khác (30 ngày). Nhật Bản sửa đổi Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm gia súc từ ngày 01/7/2026, bổ sung bệnh viêm da nổi cục, mở rộng kiểm soát sang trâu nước và tăng cường kiểm tra hàng nhập khẩu trái quy định. Trong khi đó, Canada đăng tải các thông báo liên quan đến điều chỉnh MRL thuốc bảo vệ thực vật trên rau quả, cây mía, lưu thông thịt đỏ giữa các tỉnh và dự thảo quy định thức ăn chăn nuôi đối với động vật nhai lại và không nhai lại.

Xu hướng gia tăng và siết chặt các tiêu chuẩn SPS từ những thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Canada trực tiếp tác động đến hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam. Để đảm bảo duy trì năng lực cạnh tranh và sự thông suốt trong chuỗi cung ứng, Văn phòng SPS Việt Nam khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động theo dõi, cập nhật thường xuyên các thay đổi về MRL, kiểm dịch thực vật và quy định an toàn thực phẩm.

Việc nắm bắt kịp thời các thông báo SPS sẽ giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh quy trình canh tác, kiểm soát chặt chẽ vật tư đầu vào, hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc và kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi xuất khẩu. Đây là giải pháp cốt lõi giúp các doanh nghiệp Việt Nam giảm thiểu tối đa rủi ro bị cảnh báo, vi phạm thủ tục thông quan hoặc bị trả hàng, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

 

Thực hiện: Khánh Huyền