Nghị định 90/2026/NĐ-CP: Tăng mạnh chế tài xử phạt các hành vi vi phạm về thuốc lá

Trong bối cảnh số ca bệnh và tử vong liên quan đến thuốc lá tiếp tục gia tăng, Chính phủ đã ban hành Nghị định 90/2026/NĐ-CP nhằm siết chặt chế tài xử phạt các hành vi vi phạm về thuốc lá, trong đó có việc kiểm soát hành vi bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam.

Mức xử phạt tăng mạnh đối với hành vi hút thuốc nơi cấm và cung cấp thuốc cho người chưa đủ 18 tuổi

Theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP, người hút thuốc lá tại các địa điểm có quy định cấm sẽ bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng. Đây là mức xử phạt áp dụng trực tiếp đối với cá nhân vi phạm tại các khu vực như bệnh viện, trường học, nhà trẻ, khu vui chơi trẻ em, nơi làm việc trong nhà, rạp chiếu phim, trung tâm thương mại và các phương tiện giao thông công cộng.

Đáng chú ý, hành vi hút thuốc trên tàu bay sẽ không xử lý theo nghị định này mà áp dụng theo quy định riêng trong lĩnh vực hàng không dân dụng với mức xử phạt nghiêm khắc hơn do nguy cơ ảnh hưởng an toàn bay.

Ảnh: Internet

Nghị định quy định phạt từ 1.000.000 – 3.000.000 đồng đối với các đại lý bán buôn, đại lý bán lẻ thuốc lá không có chữ hoặc biểu tượng thông báo “không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi”. Việc công khai thông điệp ngay tại điểm bán đóng vai trò nhắc nhở, giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về quy định hạn chế người chưa thành niên tiếp cận thuốc lá.

Nghị định cũng quy định phạt 3.000.000-5.000.000 đồng đối với một số hành vi vi phạm trong kinh doanh thuốc lá. Các hành vi đó bao gồm: trưng bày quá một bao, một tút hoặc một hộp của một nhãn hiệu thuốc lá tại đại lý bán lẻ, điểm bán lẻ thuốc lá; bán hoặc cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; bán hoặc cung cấp thuốc lá không ghi nhãn, không in cảnh báo sức khỏe trên bao bì theo quy định pháp luật. Nghị định mới còn tăng trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức và chủ cơ sở kinh doanh, không chỉ xử phạt người hút thuốc.

Đối với các địa điểm được phép bố trí khu vực hút thuốc riêng như khách sạn, quán bar, karaoke hoặc khu vực cách ly tại sân bay, nếu không bảo đảm hệ thống thông khí riêng biệt, không có dụng cụ chứa mẩu thuốc hoặc không đáp ứng điều kiện phòng cháy chữa cháy cũng sẽ bị xử phạt nặng. Điều này cho thấy quy định mới không chỉ nhắm tới người hút thuốc mà còn siết trách nhiệm của đơn vị quản lý địa điểm công cộng.

Thuốc lá điện tử bị xử phạt nghiêm khắc

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 90/2026/NĐ-CP là lần đầu tiên quy định rõ chế tài mạnh tay đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Theo đó, người sử dụng thuốc lá điện tử có thể bị phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Hành vi chứa chấp hoặc cho phép người khác sử dụng thuốc lá điện tử trong phạm vi quản lý có thể bị phạt tới 10 triệu đồng.

Quy định này được đánh giá là cần thiết khi thuốc lá điện tử đang lan rộng trong giới trẻ. Nhiều khảo sát cho thấy tỷ lệ học sinh, sinh viên sử dụng vape tăng nhanh trong vài năm gần đây do tâm lý tò mò và quảng cáo sai lệch rằng thuốc lá điện tử “ít độc hại hơn”. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo sản phẩm này vẫn chứa nicotine gây nghiện mạnh và nhiều hóa chất độc hại ảnh hưởng trực tiếp đến tim mạch, phổi và thần kinh.

Hiện Việt Nam vẫn thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao trên thế giới. Tỷ lệ hút thuốc ở nam trưởng thành vẫn ở mức trên 40%, kéo theo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và nền kinh tế. Chi phí điều trị các bệnh do thuốc lá gây ra mỗi năm lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, chưa kể thiệt hại do mất năng suất lao động và tử vong sớm.

Bên cạnh đó, tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng vẫn diễn ra phổ biến đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống và chất lượng không khí. Nhiều người dù không hút thuốc vẫn thường xuyên phải tiếp xúc với khói thuốc tại quán cà phê, nhà hàng, bến xe hoặc khu vực đông người.

Nghị định 90/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/5/2026 thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng môi trường sống văn minh, không khói thuốc. Để các quy định mới phát huy hiệu quả, cần sự chung tay của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và mỗi người dân trong việc nói không với thuốc lá và xây dựng cộng đồng khỏe mạnh hơn.

 

Nguồn: Vitic tổng hợp