Siết chặt quản lý, tăng chế tài: Giải pháp ngăn chặn buôn lậu thuốc lá

Buôn lậu thuốc lá từ lâu đã là một vấn đề nhức nhối, không chỉ gây tổn thất về kinh tế mà còn kéo theo nhiều hệ lụy xã hội nghiêm trọng. Trong bối cảnh hiện nay, khi các phương thức vi phạm ngày càng tinh vi và khó kiểm soát, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước là phải có những giải pháp mạnh mẽ hơn, đặc biệt là hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường tính răn đe của các chế tài xử phạt.

Trên thực tế, thuốc lá nhập lậu gây ra nhiều tác động tiêu cực trên nhiều phương diện. Không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước và làm méo mó môi trường cạnh tranh, các sản phẩm này còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe người tiêu dùng do không được kiểm định chất lượng. Nghiêm trọng hơn, hoạt động buôn lậu thường gắn liền với các đường dây tội phạm có tổ chức, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh kinh tế và hiệu quả quản lý của cơ quan nhà nước.

Trong hơn một thập kỷ qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ và sự vào cuộc của các lực lượng chức năng như công an, hải quan, quản lý thị trường và bộ đội biên phòng, công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Hàng chục nghìn vụ vi phạm đã bị phát hiện và xử lý, với số lượng lớn thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới bị thu giữ. Những con số này cho thấy sự nỗ lực không ngừng của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc kiểm soát tình hình.

Ảnh: Internet

Tuy nhiên, các kết quả đạt được mới chỉ phản ánh một phần thực tế. Hoạt động buôn lậu thuốc lá vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, với xu hướng chuyển sang các hình thức tinh vi hơn như chia nhỏ lô hàng, vận chuyển qua nhiều tuyến đường khác nhau hoặc lợi dụng không gian mạng để tiêu thụ. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng trên là hệ thống chế tài xử phạt hiện nay chưa đủ mạnh. Hiện mức xử phạt vi phạm hành chính đối với buôn lậu thuốc lá đang được quy định tại Nghị định số 98/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 17/2022/NĐ-CP. Tuy nhiên, mức xử phạt hành chính theo Nghị định này đối với hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu còn tương đối thấp, chưa tương xứng với lợi nhuận mà các đối tượng thu được. Thực tế cho thấy, nhiều đối tượng sẵn sàng chấp nhận bị xử phạt vì coi đây là “chi phí kinh doanh”. Bên cạnh đó, việc quy định ngưỡng xử lý hình sự dựa trên số lượng hàng hóa cũng tạo ra kẽ hở để các đối tượng chia nhỏ hàng nhằm né tránh trách nhiệm pháp lý.

Trước thực trạng đó, các chuyên gia và cơ quan quản lý đã đề xuất cần sớm sửa đổi Nghị định số 98/2020/NĐ-CP và các quy định pháp luật theo hướng tăng mạnh mức xử phạt. Trong đó, mức phạt khởi điểm có thể được nâng lên gấp nhiều lần so với hiện nay, thậm chí đề xuất tối thiểu gấp 10 lần, nhằm đảm bảo chi phí vi phạm cao hơn đáng kể so với lợi nhuận thu được. Đồng thời, cần nghiên cứu áp dụng cơ chế phạt lũy tiến đối với các hành vi tái phạm, cũng như điều chỉnh ngưỡng xử lý hình sự theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với thực tiễn.

Bên cạnh việc tăng chế tài, công tác quản lý nhà nước cũng cần tập trung vào khâu tiêu thụ, đặc biệt là hệ thống bán lẻ. Đây được xem là “điểm nghẽn” quan trọng, bởi nếu thị trường không còn đầu ra cho hàng lậu, hoạt động buôn lậu sẽ khó có thể duy trì. Do đó, việc tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các điểm kinh doanh vi phạm là giải pháp mang tính quyết định.

Ngoài ra, trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh kiểm soát hoạt động buôn bán thuốc lá trên không gian mạng. Việc phối hợp giữa các lực lượng quản lý thị trường, công an và các cơ quan liên quan trong việc phát hiện, xử lý các tài khoản vi phạm là hết sức cần thiết. Song song với đó, cần ứng dụng công nghệ trong công tác giám sát để nâng cao hiệu quả quản lý.

Có thể thấy rằng, phòng, chống buôn lậu thuốc lá là một nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Việc hoàn thiện pháp luật, tăng mức xử phạt, siết chặt quản lý thị trường và nâng cao hiệu quả thực thi sẽ là những yếu tố then chốt để kiểm soát và từng bước đẩy lùi vấn nạn này. Chỉ khi các biện pháp được triển khai một cách quyết liệt và nhất quán, mới có thể tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá trong thời gian tới.

 

Nguồn: VITIC tổng hợp