Tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình thực thi hiệp định VIFTA trong hoạt động thương mại của Việt Nam với thị trường I-XRA-EN

Quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và I-xra-en đã có những bước phát triển tích cực trong những năm gần đây, đặc biệt sau khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - I-xra-en (VIFTA) chính thức có hiệu lực từ ngày 17/11/2024. Đây là Hiệp định thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam với một quốc gia khu vực Trung Đông và cũng là FTA đầu tiên của I-xra-en với một nước Đông Nam Á, tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng nhằm thúc đẩy thương mại, đầu tư và hợp tác kinh tế giữa hai nước theo hướng ổn định, bền vững.

Ảnh minh hoạ

I-xra-en hiện là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam tại khu vực Trung Đông. Cơ cấu thương mại giữa hai nước có tính bổ trợ cao khi Việt Nam có lợi thế về các mặt hàng nông sản, thực phẩm, dệt may, giày dép, đồ gỗ, điện tử và hàng tiêu dùng, trong khi I-xra-en có thế mạnh về công nghệ cao, thiết bị điện tử, hóa chất, dược phẩm, thiết bị y tế và công nghệ nông nghiệp. Do có ít sự cạnh tranh trực tiếp về cơ cấu sản phẩm nên dư địa mở rộng hợp tác thương mại giữa hai nước vẫn còn khá lớn.

Những năm gần đây, kim ngạch thương mại song phương duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và I-xra-en đạt khoảng 3,62 tỷ USD, tăng 11,7% so với năm 2024

Việc thực thi VIFTA mở ra nhiều cơ hội thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường I-xra-en. Theo cam kết của Hiệp định, khoảng 92,7% số dòng thuế sẽ được xóa bỏ theo lộ trình, trong đó phần lớn các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan ngay hoặc trong thời gian ngắn sau khi Hiệp định có hiệu lực. Việc cắt giảm thuế nhập khẩu không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp, mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam so với các quốc gia chưa có FTA với I-xra-en.

Bên cạnh lợi thế về thuế quan, I-xra-en là nền kinh tế có mức thu nhập bình quân đầu người cao, nhu cầu tiêu dùng lớn đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu. Do điều kiện tự nhiên không thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và nguồn tài nguyên còn hạn chế, quốc gia này phải nhập khẩu phần lớn lương thực, thực phẩm, nguyên liệu phục vụ sản xuất và nhiều mặt hàng tiêu dùng. Đây là điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu các nhóm hàng có lợi thế như thủy sản, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, gạo chất lượng cao, rau quả chế biến, đồ gỗ, dệt may, giày dép, điện thoại, linh kiện điện tử và các sản phẩm công nghiệp chế biến.

Đặc biệt, các mặt hàng nông sản và thực phẩm chế biến của Việt Nam được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ chất lượng ngày càng được cải thiện, giá cả cạnh tranh. Nhóm hàng công nghiệp, điện tử, máy vi tính, linh kiện, dệt may và giày dép cũng được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng thị phần khi được hưởng ưu đãi thuế quan từ VIFTA. Ngoài ra, I-xra-en còn được xem là cửa ngõ quan trọng để hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào khu vực Trung Đông và Bắc Phi, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.

Mặc dù vậy, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải đối mặt với một số thách thức khi thâm nhập thị trường I-xra-en. Đây là thị trường có yêu cầu khá nghiêm ngặt về tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và các quy định kỹ thuật đối với hàng nhập khẩu. Đối với nhiều mặt hàng thực phẩm, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu về chứng nhận Kosher theo nhu cầu của nhà nhập khẩu. Bên cạnh đó, quy mô dân số của I-xra-en không lớn, thị trường có tính cạnh tranh cao, trong khi chi phí logistics và vận tải đến khu vực Trung Đông vẫn ở mức tương đối cao, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong thời gian tới, triển vọng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang I-xra-en được đánh giá tích cực nhờ việc VIFTA tiếp tục được triển khai đồng bộ, các cam kết về cắt giảm thuế quan ngày càng được mở rộng và hoạt động xúc tiến thương mại giữa hai nước được tăng cường. Nếu doanh nghiệp chủ động đáp ứng các quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật, quy tắc xuất xứ, chất lượng sản phẩm và xây dựng mạng lưới phân phối phù hợp, xuất khẩu sang I-xra-en sẽ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng khả quan. Đồng thời, việc khai thác hiệu quả thị trường I-xra-en không chỉ góp phần gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn tạo tiền đề để hàng hóa Việt Nam mở rộng hiện diện tại các thị trường Trung Đông, qua đó thúc đẩy đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thương mại toàn cầu.

- Xem chi tiết tại đây;