Tăng trách nhiệm của điểm bán thuốc lá để bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện nicotine

Từ ngày 15/5/2026, các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuốc lá chính thức có hiệu lực, trong đó đáng chú ý là hành vi bán hoặc cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đến 5 triệu đồng. Cùng với đó, nhiều hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh thuốc lá cũng bị siết chặt với mức xử phạt tiền và hình phạt bổ sung nhằm tăng cường kiểm soát thị trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
 
Ngăn chặn thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá luôn được xem là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ hút thuốc trong cộng đồng. Thực tế cho thấy, phần lớn người hút thuốc bắt đầu sử dụng nicotine từ khi còn ở tuổi vị thành niên và khi đã hình thành tình trạng lệ thuộc, việc từ bỏ thuốc lá trở nên rất khó khăn. Chính vì vậy, việc tăng cường trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh thuốc lá đang trở thành một nội dung quan trọng trong chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam.

Theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, từ ngày 15/5/2026, hành vi bán hoặc cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi sẽ bị xử phạt hành chính với mức tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng. Đồng thời, các cơ sở kinh doanh phải thực hiện đầy đủ quy định về treo biển thông báo "Không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi". Việc không thực hiện quy định này cũng sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Đây không chỉ là biện pháp xử lý vi phạm hành chính mà còn là bước đi nhằm hạn chế nguồn cung thuốc lá đối với nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước tác động của nicotine.

Bên cạnh đó, các hành vi như trưng bày thuốc lá vượt quá số lượng cho phép tại điểm bán lẻ hoặc kinh doanh sản phẩm thuốc lá không có nhãn, không in cảnh báo sức khỏe theo quy định cũng bị xử phạt nghiêm. Đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cơ sở kinh doanh còn có thể bị áp dụng hình thức đình chỉ hoạt động trong một thời gian nhất định. Những chế tài này góp phần nâng cao trách nhiệm của các điểm bán, hạn chế việc lợi dụng hoạt động kinh doanh để quảng bá hoặc tạo điều kiện cho người trẻ tiếp cận thuốc lá.

Ảnh: Internet

Theo các chuyên gia y tế, não bộ con người vẫn tiếp tục phát triển đến khoảng 25 tuổi. Việc tiếp xúc với nicotine từ sớm có thể làm ảnh hưởng đến khả năng học tập, ghi nhớ, kiểm soát cảm xúc và làm tăng nguy cơ lệ thuộc nicotine trong thời gian dài. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy đa số người hút thuốc trưởng thành bắt đầu sử dụng thuốc lá trước tuổi 18. Vì vậy, kiểm soát khả năng tiếp cận thuốc lá của thanh thiếu niên được xem là biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn nhiều so với điều trị tình trạng nghiện thuốc lá sau này.

Từ góc độ y tế công cộng, việc siết chặt quản lý tại điểm bán là một trong những khuyến nghị quan trọng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá (WHO FCTC). Nhiều quốc gia đã áp dụng đồng bộ các biện pháp như kiểm soát độ tuổi người mua, hạn chế trưng bày sản phẩm thuốc lá và tăng chế tài xử phạt đối với các cơ sở vi phạm. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy những biện pháp này giúp giảm đáng kể tỷ lệ thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc, đồng thời góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh, không khói thuốc.

Việc nâng cao trách nhiệm của các cơ sở kinh doanh cũng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới xuất hiện ngày càng đa dạng với hình thức bắt mắt và nhiều phương thức tiếp cận người trẻ. Nếu các điểm bán thực hiện nghiêm quy định về kiểm soát độ tuổi người mua, kết hợp với công tác tuyên truyền của gia đình, nhà trường và cộng đồng, nguy cơ thanh thiếu niên tiếp cận nicotine sẽ được hạn chế đáng kể.

Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi cơ sở kinh doanh tuân thủ đúng quy định của pháp luật, mỗi gia đình quan tâm giáo dục con em và mỗi người dân nói không với thuốc lá sẽ góp phần xây dựng môi trường sống an toàn hơn cho thế hệ trẻ. Việc thực hiện nghiêm các quy định mới không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý thị trường thuốc lá mà còn là giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm gánh nặng bệnh tật và hướng tới một Việt Nam không khói thuốc trong tương lai.

 

Nguồn: Vitic tổng hợp