Đề xuất cấm người sinh từ năm 2010 mua và sử dụng thuốc lá – Việt Nam hướng tới mục tiêu xây dựng thế hệ trẻ không khói thuốc

Trước thực trạng thuốc lá và các sản phẩm nicotine đang ngày càng tiếp cận thanh thiếu niên, Bộ Y tế đã đề xuất cấm những người sinh từ ngày 01/01/2010 trở đi mua và sử dụng thuốc lá. Đây là một chính sách mang tính đột phá, được đánh giá là bước đi chiến lược nhằm xây dựng một thế hệ không khói thuốc, giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong dài hạn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó khoảng 1,6 triệu người chết do hít phải khói thuốc thụ động. Khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó có khoảng 69–70 chất gây ung thư. Hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đột quỵ, nhồi máu cơ tim và nhiều bệnh lý khác. Theo ước tính của Bộ Y tế, tại Việt Nam, thuốc lá là nguyên nhân gây ra hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm và tạo ra gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế cũng như nền kinh tế.

Ảnh: Internet

Theo kết quả điều tra về sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành cho thấy khoảng 42,3% nam giới Việt Nam đang hút thuốc lá. Hệ quả là mỗi năm hàng chục nghìn gia đình phải đối mặt với các bệnh lý nghiêm trọng liên quan đến thuốc lá.

Đáng lo ngại hơn, nhiều người bắt đầu hút thuốc từ khi còn rất trẻ. Các nghiên cứu cho thấy phần lớn người hút thuốc trưởng thành đã bắt đầu sử dụng thuốc lá trước tuổi 18. Một khi đã nghiện nicotine, việc cai thuốc trở nên vô cùng khó khăn.

Tại Hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026, Bộ Y tế đã đề xuất cấm người sinh từ ngày 01/01/2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá. Nội dung này được Bộ Y tế đưa vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Hiện dự thảo cơ bản hoàn tất, đang chờ Chính phủ ban hành nghị quyết thông qua và dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Các chuyên gia y tế cho rằng trẻ em và thanh thiếu niên dễ nghiện nicotine hơn do não bộ chưa phát triển hoàn thiện trước 25 tuổi. Đây cũng là nhóm tuổi đang bị ngành công nghiệp thuốc lá nhắm tới thông qua quảng cáo trá hình trên mạng xã hội, tài trợ sự kiện, thiết kế bao bì bắt mắt hay hoạt động tiếp thị bằng người nổi tiếng.

Thực tế cho thấy, việc sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ đang có xu hướng gia tăng nhanh. Nhiều phụ huynh lo ngại các sản phẩm này dễ tiếp cận, được quảng bá dưới nhiều hình thức hấp dẫn, khiến thanh thiếu niên chủ quan về tác hại đối với sức khỏe.

Khói thuốc lá không chỉ gây hại cho người hút mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến những người xung quanh. Trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi là những đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương bởi khói thuốc thụ động. Trẻ nhỏ sống trong môi trường có khói thuốc có nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, viêm phổi, hen suyễn cao hơn.

Chính sách "thế hệ không khói thuốc" không phải là ý tưởng hoàn toàn mới trên thế giới. Trước đó, Vương quốc Anh đã thông qua chính sách cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ ngày 01/01/2009 trở về sau. Chính phủ Anh ước tính chính sách này có thể giúp giảm khoảng 1,7 triệu người hút thuốc vào năm 2075, đồng thời ngăn ngừa khoảng 115.000 trường hợp mắc các bệnh nghiêm trọng như ung thư phổi, đột quỵ và bệnh tim mạch.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc ngăn chặn thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá ngay từ đầu mang lại hiệu quả bền vững hơn nhiều so với việc điều trị nghiện thuốc lá khi đã hình thành thói quen sử dụng.

Bộ Y tế cho rằng nếu được triển khai hiệu quả, chính sách sẽ giúp giảm mạnh tỷ lệ hút thuốc, giảm phơi nhiễm khói thuốc thụ động, cải thiện sức khỏe cộng đồng và giảm các chi phí y tế trong tương lai.

Đề xuất cấm người sinh từ năm 2010 trở đi mua và sử dụng thuốc lá là một bước đi mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ. Nếu được Quốc hội thông qua và thực hiện nghiêm túc, chính sách này không chỉ giúp giảm tỷ lệ hút thuốc trong tương lai mà còn mở ra cơ hội xây dựng một thế hệ người Việt khỏe mạnh hơn, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho toàn xã hội.

 

Nguồn: Vitic tổng hợp