Hợp nhất quy định xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định AANZFTA, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Ngày 13/3/2026 vừa qua, Bộ Công Thương đã ban hành Văn bản hợp nhất số 16/VBHN-BCT nhằm hệ thống lại các Thông tư liên quan đến quy định về quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand.

Văn bản này tổng hợp và chuẩn hóa các quy định về quy tắc xuất xứ trong Hiệp định AANZFTA, đồng thời cập nhật các nội dung đã được điều chỉnh theo Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định (Nghị định thư 2).

Quy định này được áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O); các thương nhân; cùng với các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc xác định xuất xứ đối với hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu.

Liên quan đến hoạt động chứng nhận và kiểm tra xuất xứ hàng hóa tại Việt Nam, văn bản kèm theo các phụ lục quy định chi tiết, bao gồm: Phụ lục I về quy tắc xuất xứ cụ thể theo từng mặt hàng; Phụ lục II quy định danh mục thông tin tối thiểu trên chứng từ chứng nhận xuất xứ; Phụ lục III là mẫu C/O AANZ; Phụ lục IV là mẫu tờ khai bổ sung C/O AANZ; và Phụ lục V là mẫu khai báo của nhà xuất khẩu về trị giá FOB.

Cơ quan, tổ chức cấp C/O mẫu AANZ của Việt Nam là Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Việc các cơ quan, tổ chức cấp C/O mẫu AANZ đăng ký mẫu chữ ký, mẫu con dấu và cập nhật các mẫu này thực hiện theo hướng dẫn của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương). Danh mục cơ quan, tổ chức cấp C/O mẫu AANZ của Việt Nam được cập nhật qua Hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử của Bộ Công Thương (Hệ thống eCoSys) tại địa chỉ www.ecosys.gov.vn.

Quy trình chứng nhận và kiểm tra xuất xứ hàng hóa thực hiện theo quy định tại Nghị định số 31/2018/NĐ-CP ngày 08 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa, các quy định của pháp luật về xuất xứ hàng hóa và quy định tại Thông tư này.

Văn bản hợp nhất các Thông tư quy định rõ về: Hàng hóa có xuất xứ thuần túy; hàng hóa có xuất xứ không thuần túy; Cách tính hàm lượng giá trị khu vực; Cộng gộp; Những công đoạn gia công, chế biến đơn giản; Tỷ lệ nguyên liệu không đáp ứng tiêu chí CTC (De Minimis); Phụ kiện, phụ tùng, dụng cụ và các tài liệu hướng dẫn hoặc tài liệu mang tính thông tin khác; Nguyên liệu giống nhau và có thể thay thế lẫn nhau; Quy định về vật liệu đóng gói và bao gói; Các nguyên liệu trung gian; Ghi chép chi phí; Vận chuyển trực tiếp, quá cảnh và chuyển tải; Chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa; Từ chối cho hưởng ưu đãi.

Văn bản hợp nhất các Thông tư cũng quy định cụ thể về quy trình chứng nhận và kiểm tra xuất xứ hàng hóa.

Các nội dung hướng dẫn, thống nhất cách hiểu liên quan đến việc thực thi Chương Quy tắc xuất xứ hàng hóa được các Nước thành viên thống nhất luân phiên hoặc thống nhất tại báo cáo các phiên họp thực thi của Tiểu ban Quy tắc xuất xứ hàng hóa (SC-ROO), Ủy ban Hàng hóa (CTG) và Ủy ban Hỗn hợp (FJC) trong khuôn khổ thực thi Hiệp định AANZFTA là căn cứ để các cơ quan, tổ chức cấp C/O và cơ quan Hải quan thực hiện.

Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 22 tháng 8 năm 2025.

Các Thông tư sau hết hiệu lực kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành, trừ trường hợp quy định tại Điều này:

(1) Thông tư số 31/2015/TT-BCT ngày 24 tháng 9 năm 2015 của Bộ Công Thương thực hiện Quy tắc xuất xứ trong Hiệp định thành lập khu vực thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand.

(2) Thông tư số 07/2020/TT-BCT ngày 30 tháng 3 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Công Thương sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư số 31/2015/TT-BСТ ngày 24 tháng 9 năm 2015 của Bộ Công Thương quy định thực hiện Quy tắc xuất xứ trong Hiệp định thành lập khu vực thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand.
 
(3) Thông tư số 02/2024/TT-BCT ngày 15 tháng 01 năm 2024 của Bộ trưởng Bộ Công Thương sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư số 31/2015/TT-BCT ngày 24 tháng 9 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định thực hiện Quy tắc xuất xứ trong Hiệp định thành lập khu vực thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand.

Cơ quan, tổ chức cấp C/O và cơ quan Hải quan tiếp tục áp dụng các Thông tư nêu tại điểm a, b, c khoản 2 Điều này đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khầu với các Nước thành viên mà Nghị định thư 2 chưa có hiệu lực đối với các Nước thành viên đó cho đến khi có Thông báo của Bộ Công Thương theo khoản 4 Điều này.

Danh sách các Nước thành viên mà Nghị định thư 2 đã có hiệu lực áp dụng được Bộ Công Thương công bố theo Văn bản hợp nhất các Thông tư này.

Bộ Công Thương (qua Cục Xuất nhập khẩu) thông báo Danh sách các Nước thành viên và thời điểm có hiệu lực của Nghị định thư 2 sửa đổi đối với các Nước thành viên đó trên Hệ thống eCoSys và Cổng Thông tin điện tử Bộ Công Thương.

Trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật nêu tại Thông tư này được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì thực hiện theo văn bản mới được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế.

Việc hợp nhất các quy tắc xuất xứ trong Hiệp định AANZFTA không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tuân thủ đối với doanh nghiệp. Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguồn nguyên liệu đầu vào đến quy trình sản xuất, nhằm đảm bảo đáp ứng chính xác tiêu chí xuất xứ theo từng mặt hàng. Các quy tắc cụ thể trong phụ lục cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để tránh sai sót trong việc xác định xuất xứ, đặc biệt với những sản phẩm có phần nguyên liệu nhập khẩu phức tạp. Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa hồ sơ, chứng từ chứng nhận xuất xứ cũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, bởi chỉ cần một sai lệch nhỏ cũng có thể dẫn đến việc bị từ chối ưu đãi thuế quan.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định mới được điều chỉnh theo Nghị định thư 2, nhất là những thay đổi liên quan đến phương thức chứng nhận, khai báo trị giá FOB hay cơ chế kiểm tra, xác minh từ phía cơ quan nhập khẩu. Việc ứng dụng hệ thống điện tử như eCoSys trong quản lý và xin cấp C/O cũng đòi hỏi sự chính xác, nhất quán trong khai báo, nâng cao tính minh bạch của dữ liệu. Không chỉ dừng lại ở khía cạnh tuân thủ, đây còn là cơ hội để doanh nghiệp nâng cấp hệ thống quản trị, xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ hơn nhằm giảm thiểu rủi ro.


 

Người thực hiện: Khánh Huyền