Gia đình - "lá chắn" quan trọng giúp thanh thiếu niên tránh xa thuốc lá điện tử

Trong những năm gần đây, thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới đang trở thành mối đe dọa đối với sức khỏe thanh thiếu niên. Với thiết kế nhỏ gọn, nhiều màu sắc, hương vị hấp dẫn và được ngụy trang dưới hình dạng bút viết, USB, thỏi son hoặc các thiết bị điện tử, những sản phẩm này dễ dàng len lỏi vào môi trường học đường và đời sống của giới trẻ. Trước thực trạng đó, việc nâng cao vai trò của gia đình trong phòng, chống tác hại của thuốc lá được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ thế hệ trẻ trước nguy cơ lệ thuộc nicotine.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và các chủ trương của Đảng, Nhà nước luôn xác định công tác truyền thông, giáo dục và phòng ngừa là nền tảng để giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng. Bên cạnh việc tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh, quảng cáo, buôn bán trái phép các sản phẩm thuốc lá, việc xây dựng môi trường sống không khói thuốc ngay từ gia đình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trẻ hình thành nhận thức, hành vi và kỹ năng tự bảo vệ mình trước những cám dỗ từ các sản phẩm gây nghiện.

Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh vẫn còn gặp khó khăn trong việc nhận biết thuốc lá điện tử. Không giống thuốc lá điếu truyền thống với mùi khói đặc trưng, các thiết bị thuốc lá điện tử hiện nay được thiết kế ngày càng tinh vi, dễ bị nhầm lẫn với những vật dụng học tập hoặc đồ dùng cá nhân. Điều này khiến nhiều gia đình chỉ phát hiện khi con em đã sử dụng trong thời gian dài hoặc xuất hiện những biểu hiện bất thường về sức khỏe, tâm lý và học tập.

Ảnh minh họa: internet

Theo các chuyên gia y tế, thuốc lá điện tử không phải là sản phẩm an toàn như nhiều quảng cáo sai lệch. Khí dung từ thuốc lá điện tử có thể chứa nicotine cùng nhiều hóa chất độc hại, kim loại nặng và các hạt siêu mịn gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tim mạch và thần kinh. Đối với thanh thiếu niên, nicotine đặc biệt nguy hiểm vì não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển. Việc sử dụng nicotine sớm có thể làm suy giảm khả năng ghi nhớ, tập trung, kiểm soát hành vi, đồng thời làm tăng nguy cơ lệ thuộc nicotine và các chất gây nghiện khác trong tương lai.

Đáng lo ngại hơn, một số sản phẩm thuốc lá điện tử lưu hành trái phép còn bị phát hiện chứa chất ma túy hoặc các chất hướng thần. Nhiều vụ việc học sinh, sinh viên phải nhập viện cấp cứu trong thời gian qua là lời cảnh báo về những hậu quả khó lường khi sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Đây cũng là một trong những lý do Quốc hội đã ban hành các quy định nhằm tăng cường kiểm soát, tiến tới ngăn chặn việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam.

Để chính sách phát huy hiệu quả, vai trò của gia đình cần được đặt ở vị trí trung tâm trong công tác phòng ngừa. Cha mẹ không chỉ quan tâm đến kết quả học tập mà cần dành thời gian lắng nghe, chia sẻ với con về những áp lực trong học tập, các mối quan hệ bạn bè và những cám dỗ trên môi trường mạng. Việc trang bị cho trẻ kiến thức khoa học về tác hại của thuốc lá điện tử, hướng dẫn kỹ năng từ chối khi bị rủ rê sẽ giúp các em chủ động bảo vệ bản thân.

Bên cạnh đó, phụ huynh cần quan sát những thay đổi bất thường trong hành vi của con như thường xuyên sử dụng các thiết bị điện tử lạ, có mùi hương ngọt trên quần áo, thay đổi cảm xúc, giảm khả năng tập trung hoặc kết quả học tập sa sút. Những dấu hiệu này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc trẻ sử dụng thuốc lá điện tử, nhưng việc phát hiện sớm và trao đổi cởi mở sẽ giúp ngăn chặn nguy cơ ngay từ ban đầu.

Xây dựng môi trường gia đình không khói thuốc cũng là một thông điệp quan trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Khi cha mẹ, người thân nói không với thuốc lá, trẻ sẽ có thêm động lực hình thành lối sống lành mạnh. Đồng thời, việc khuyến khích con tham gia các hoạt động thể thao, văn hóa, tình nguyện và kỹ năng sống sẽ góp phần giảm nguy cơ tiếp cận các sản phẩm gây nghiện.

Bảo vệ thanh thiếu niên trước thuốc lá điện tử không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế, nhà trường hay lực lượng chức năng mà cần sự chung tay của mỗi gia đình và toàn xã hội. Mỗi cuộc trò chuyện giữa cha mẹ và con, mỗi hành động quan tâm, đồng hành và giáo dục đúng lúc đều góp phần ngăn chặn nguy cơ hình thành thói quen sử dụng thuốc lá từ sớm. Khi gia đình trở thành "lá chắn" vững chắc, cùng với việc thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật và đẩy mạnh truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá, chúng ta sẽ từng bước xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh, không lệ thuộc nicotine và phát triển toàn diện trong môi trường sống an toàn, văn minh.


 

Nguồn: VITIC tổng hợp