Bộ Y tế đề xuất dự thảo sửa đổi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá: Kiểm tra VNeID khi nghi người mua thuốc lá dưới 18 tuổi

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá do Bộ Y tế xây dựng đề xuất nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh thuốc lá, trong đó có quy định kiểm tra căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID khi nghi ngờ người mua chưa đủ 18 tuổi. Đây được đánh giá là giải pháp phù hợp với yêu cầu quản lý trong bối cảnh chuyển đổi số, góp phần ngăn chặn người chưa thành niên tiếp cận thuốc lá, bảo vệ sức khỏe nhân dân và xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.

 
Bộ Y tế đề xuất kiểm tra VNeID khi nghi người mua thuốc lá dưới 18 tuổi  Ảnh: Internet

Việc ngăn chặn người dưới 18 tuổi tiếp cận thuốc lá luôn được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm của công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được triển khai mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, Bộ Y tế đề xuất bổ sung quy định kiểm tra căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng định danh điện tử VNeID khi có căn cứ nghi ngờ người mua thuốc lá chưa đủ tuổi. Đây được đánh giá là bước hoàn thiện chính sách quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật, hạn chế thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Hoàn thiện quy định để tăng hiệu quả kiểm soát thuốc lá

Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với nhiều nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn sau hơn một thập kỷ thi hành luật. Một trong những điểm đáng chú ý là quy định người bán thuốc lá có trách nhiệm kiểm tra giấy tờ tùy thân hoặc thông tin trên ứng dụng VNeID trong trường hợp nghi ngờ người mua chưa đủ 18 tuổi.

Theo dự thảo, các cơ sở kinh doanh thuốc lá tiếp tục phải treo biển thông báo "Không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi" tại địa điểm bán hàng. Khi người bán không thể xác định rõ độ tuổi của khách hàng, việc yêu cầu xuất trình căn cước công dân hoặc ứng dụng VNeID sẽ giúp xác minh nhanh chóng, chính xác trước khi thực hiện giao dịch. Trường hợp không đủ căn cứ xác định người mua đã đủ 18 tuổi thì cơ sở kinh doanh phải từ chối bán thuốc lá.

Đề xuất này được xây dựng trên cơ sở hệ thống định danh điện tử quốc gia đã được triển khai rộng rãi, góp phần ứng dụng công nghệ số vào công tác quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để các quy định của pháp luật được thực thi hiệu quả hơn trong thực tế.

Việc tăng cường kiểm soát độ tuổi người mua cũng phù hợp với xu hướng quản lý của nhiều quốc gia nhằm giảm khả năng thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá ngay từ đầu. Đây được xem là giải pháp có ý nghĩa lâu dài, bởi phần lớn người hút thuốc đều bắt đầu sử dụng từ khi còn ở tuổi vị thành niên.

Bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện nicotine

Các nghiên cứu y học cho thấy não bộ con người vẫn tiếp tục phát triển đến khoảng 25 tuổi. Việc tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn này có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập, ghi nhớ, kiểm soát cảm xúc và làm gia tăng nguy cơ lệ thuộc nicotine lâu dài. Không chỉ thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá thế hệ mới cũng chứa nicotine - chất gây nghiện mạnh có thể dẫn đến nhiều hệ lụy về sức khỏe.

Thực tế cho thấy thanh thiếu niên là nhóm đối tượng dễ bị tác động bởi các hoạt động quảng bá trên môi trường số cũng như ảnh hưởng từ bạn bè đồng trang lứa. Nếu không được kiểm soát hiệu quả, việc tiếp cận thuốc lá từ sớm có thể hình thành thói quen sử dụng kéo dài, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, hô hấp, ung thư và nhiều bệnh không lây nhiễm khác trong tương lai.

Vì vậy, kiểm soát chặt việc bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là giải pháp phòng ngừa từ sớm, góp phần giảm số người hút thuốc mới và hạn chế gánh nặng bệnh tật cho xã hội.

Bên cạnh việc hoàn thiện quy định pháp luật, mỗi cơ sở kinh doanh cần thực hiện nghiêm trách nhiệm kiểm soát độ tuổi người mua, không vì lợi ích trước mắt mà tiếp tay cho việc trẻ em và thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá. Gia đình, nhà trường và cộng đồng cũng cần tăng cường giáo dục, trang bị kiến thức để người trẻ nhận thức đầy đủ về tác hại của thuốc lá và các sản phẩm nicotine.

Việc ứng dụng VNeID trong xác minh độ tuổi là một giải pháp phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, nhưng hiệu quả của chính sách sẽ chỉ được phát huy khi có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, cơ sở kinh doanh và toàn xã hội. Mỗi hành động ngăn chặn thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá hôm nay chính là góp phần xây dựng một thế hệ khỏe mạnh, không khói thuốc và một môi trường sống an toàn cho tương lai.

Nguồn: VITIC tổng hợp