EVFTA tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc tạo thặng dư thương mại cho Việt Nam.

Tình hình kinh tế thế giới năm 2026 tiếp tục đối mặt với nhiều biến động khó lường, từ xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, chi phí logistics còn neo ở mức cao cho tới sức mua phục hồi không đồng đều giữa các khu vực, hoạt động thương mại của Việt Nam với các thị trường đã ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực.

Các FTA thế hệ mới tiếp tục đóng vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy xuất khẩu, mở rộng thị trường và củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng vẫn tồn tại không ít thách thức, đặc biệt là áp lực nhập siêu ngày càng lớn từ khu vực RCEP, cho thấy sự phụ thuộc đáng kể của nền kinh tế vào nguồn nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu phục vụ sản xuất.

Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, trong tháng 4/2026, xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường FTA tiếp tục ghi nhận kết quả khả quan, trong đó khu vực RCEP vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất. Riêng tháng 4/2026, kim ngạch xuất khẩu sang RCEP đạt hơn 16,6 tỷ USD, tăng 2,67% so với tháng trước và tăng tới 26,63% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sang khu vực này đạt hơn 61,16 tỷ USD, tăng 21,35%, chiếm 36,19% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Tỷ trọng xuất khẩu sang RCEP tiếp tục gia tăng cho thấy các doanh nghiệp Việt Nam đang tận dụng ngày càng hiệu quả lợi thế về khoảng cách địa lý, chi phí logistics và ưu đãi thuế quan trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Bên cạnh RCEP, Hiệp định CPTPP tiếp tục cho thấy hiệu quả ngày càng rõ nét. Trong tháng 4/2026, xuất khẩu sang các thị trường CPTPP đạt hơn 7,08 tỷ USD, tăng gần 2% so với tháng trước và tăng hơn 27% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường thành viên CPTPP đạt gần 25,7 tỷ USD, tăng 18,81%, chiếm khoảng 15,2% tổng xuất khẩu cả nước. Đây là tín hiệu cho thấy hàng hóa Việt Nam đang từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh tại các thị trường có tiêu chuẩn cao như Canada, Mexico, Australia hay Nhật Bản. Đặc biệt, những ngành hàng có giá trị gia tăng lớn như điện tử, đồ gỗ, dệt may, thủy sản và nông sản chế biến tiếp tục tận dụng tốt các cam kết cắt giảm thuế quan từ CPTPP để mở rộng thị phần.

Đối với EVFTA, dù tốc độ tăng trưởng không còn bứt phá như giai đoạn đầu thực thi hiệp định, nhưng Liên minh châu Âu vẫn là một trong những khu vực mang lại giá trị thương mại và thặng dư lớn nhất cho Việt Nam. Riêng tháng 4/2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường EVFTA đạt hơn 5,5 tỷ USD, tăng 16,06% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 4 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 20,54 tỷ USD, tăng 11,26%. Đáng chú ý, cán cân thương mại với khu vực này tiếp tục nghiêng mạnh về phía Việt Nam khi xuất siêu đạt tới 14,28 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm. Tuy nhiên, việc tỷ trọng xuất khẩu sang EVFTA giảm nhẹ từ 13,15% xuống còn 12,15% cũng phần nào cho thấy những áp lực cạnh tranh ngày càng lớn tại thị trường này. Trong bối cảnh EU siết chặt các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, phát thải carbon và trách nhiệm môi trường. Đây vừa là thách thức, vừa là động lực thúc đẩy quá trình tái cơ cấu sản xuất theo hướng xanh hóa và nâng cao giá trị gia tăng.

- Xem chi tiết tại đây;

 

Thực hiện: Thuỳ Ngân