Nâng tầm quan hệ thương mại chiến lược với Nga trong bối cảnh địa chính trị thế giới biến động

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đầy biến động, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga vẫn giữ vững sự bền bỉ. Dù kim ngạch xuất khẩu sang Nga có sự sụt giảm nhẹ trong quý I/2026, nhưng sự bứt phá mạnh mẽ của dòng hàng nhập khẩu phục vụ sản xuất và năng lượng đã khẳng định tính bổ trợ chặt chẽ giữa hai nền kinh tế.

Thương mại hai chiều giữa Nga và Việt Nam trong quý 1/2026 khép lại với những tín hiệu tích cực (Ảnh minh hoạ, nguồn Internet)

Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 1,13 tỷ USD, tăng 2,01% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại hiện nghiêng về trạng thái nhập siêu ở mức 83,57 triệu USD khi Nga trở thành nguồn cung chiến lược về nguyên liệu thô và năng lượng cho Việt Nam - yếu tố then chốt để duy trì bền vững cho các ngành công nghiệp nội địa.

Về xuất khẩu

Dù kim ngạch xuất khẩu sang Nga trong quý 1/2026 giảm nhẹ 3,65% do những khó khăn về logistics và chi phí vận chuyển tăng cao, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu vẫn ghi nhận nhiều điểm sáng từ nhóm nông sản và thực phẩm chế biến. Cà phê tiếp tục giữ vị thế mặt hàng xuất khẩu thế mạnh hàng đầu khi đạt 154,58 triệu USD, chiếm 29,41% tỷ trọng tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sang Nga dù có sự điều chỉnh giảm nhẹ 6,51% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu rau quả và hạt tiêu cũng đều có mức tăng trưởng ấn tượng.

Ngoài ra, mặt hàng sắt thép tạo đột biến với kim ngạch xuất khẩu quý 1/2026 tăng gấp 8,3 lần so với cùng kỳ quý 1/2025 do Nga đang đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung thép từ các thị trường thay thế khi bị hạn chế tiếp cận từ thị trường truyền thống, và Việt Nam đã tận dụng thành công cơ hội này nhờ năng lực sản xuất thép đặc biệt.

Ngược lại, các nhóm hàng tiêu dùng như dệt may, giày dép hay đồ chơi sụt giảm mạnh, phản ánh rõ xu hướng của thị trường Nga trong tình hình mới là ưu tiên nhập khẩu hàng hóa thiết yếu và thắt chặt chi tiêu đối với nhóm không thiết yếu.

Về nhập khẩu

Nhập khẩu hàng hóa từ Nga tiếp tục xu hướng tăng với cơ cấu các mặt hàng nhập khẩu dịch chuyển tập trung ở các nguyên liệu đầu vào. Cụ thể, kim ngạch nhập khẩu than trong 3 tháng đầu năm nay chiếm tới 45,48% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa từ Nga, đạt 277,02 triệu USD, tăng 34,32% so cùng kỳ năm ngoái. Kim ngạch nhập khẩu kim loại thường khác tăng mạnh 337,83%, chất dẻo nguyên liệu tăng 23,13%. Chỉ tính riêng trị giá nhập khẩu 3 nhóm hàng gồm than, kim loại và chất dẻo đã chiếm tới 59,03% tổng kim ngạch nhập khẩu từ Nga trong quý 1/2026.

Về triển vọng

Thương mại hai chiều giữa Nga và Việt Nam trong quý 1/2026 khép lại với những tín hiệu tích cực, khẳng định rằng dù trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, Việt Nam và Nga vẫn đang tìm thấy những điểm chung để cùng phát triển, biến thách thức thành cơ hội trong kỷ nguyên hợp tác mới.

Chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Thủ tướng Chính phủ và đoàn đại biểu cấp cao vào tháng 3/2026 vừa qua đã đặt nền móng cho hợp tác chiến lược bền vững, hướng tới tầm nhìn trăm năm. Các dự án trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là điện gió ngoài khơi với sự tham gia của các tập đoàn Nga như Rosatom và Zarubezhneft, hứa hẹn tạo ra những đột phá mới.

Dù còn phải đối mặt với thách thức từ xung đột Nga - Ukraine và căng thẳng Trung Đông – những biến số làm gia tăng chi phí vận tải - nhưng triển vọng phục hồi thương mại song phương của Nga và Việt Nam vẫn rất khả quan nếu các nút thắt logistics được tháo gỡ.

- Xem chi tiết tại đây;

 

Người thực hiện: Thanh Hằng