Italia siết quy định về môi trường và bao bì thực phẩm, doanh nghiệp Việt cần lưu ý

Chính phủ Italia đã chính thức ban hành Sắc lệnh số 143/2026, có hiệu lực từ ngày 8/8/2026, nhằm nội luật hóa và vận dụng cơ chế miễn trừ linh hoạt cho phép các quốc gia thành viên duy trì hoặc tăng cường các quy định trong nước song song với khung pháp lý chung của Liên minh châu Âu về bao bì và chất thải bao bì (PPWR).

Ảnh minh hoạ

Trọng tâm của sắc lệnh là thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn, đồng thời kiểm soát lượng rác thải nhựa khó phân hủy phát sinh từ khu vực hộ gia đình và chuỗi dịch vụ thương mại. Quy định mới tập trung vào những nhóm sản phẩm có tỷ lệ phát sinh rác thải hữu cơ và bao bì dùng một lần cao ngay tại nguồn.

Trong phạm vi điều chỉnh, đáng chú ý là nhóm bao bì màng mỏng như túi, màng bọc sử dụng cho nông sản tươi sống (ortofrutta) tại các hệ thống siêu thị và điểm bán lẻ. Bên cạnh đó là các loại cốc, đĩa, thìa, dĩa và dao phục vụ ngành hàng không, nhà hàng, khách sạn và dịch vụ lưu trú (catering e ristorazione).

Sắc lệnh cũng áp dụng đối với bao bì phần ăn đơn lẻ (monoporzioni alimentari), gồm các loại bao bì nhỏ dùng để đóng gói gia vị, sốt, đường, kem sữa thường đi kèm các khẩu phần ăn công nghiệp hoặc được sử dụng tại quán cà phê.

Đối với các nhóm bao bì thuộc diện điều chỉnh, yêu cầu kỹ thuật được đặt ra ngay từ khâu lưu thông và nhập khẩu lần đầu vào thị trường Italia. Theo đó, sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng phân hủy sinh học (biodegradabilità) và khả năng tạo thành phân compost (compostabilità), được chứng nhận theo tiêu chuẩn kỹ thuật châu Âu UNI EN 13432:2000, là tiêu chuẩn hài hòa do Ủy ban Tiêu chuẩn hóa Châu Âu (CEN) ban hành.

Mặc dù Sắc lệnh số 143/2026 đã có hiệu lực pháp lý, các chế tài xử phạt hành chính và thương mại sẽ chính thức được áp dụng từ ngày 1/1/2030. Khoảng thời gian từ nay đến năm 2030 được xem là giai đoạn chuyển tiếp, song đồng thời đặt ra yêu cầu các nhà sản xuất, xuất khẩu nước ngoài chủ động điều chỉnh chuỗi cung ứng ngay từ hiện tại.

Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là hoạt động kiểm soát các thông tin và cam kết liên quan đến môi trường. Các cơ quan quản lý thị trường Italia phối hợp với Consortium quản lý chất thải đóng gói (CONAI) đang tăng cường kiểm tra các tuyên bố về môi trường (environmental claims). Những sản phẩm sử dụng các thông tin như “thân thiện với môi trường”, “sinh học” nhưng không có chứng nhận hợp chuẩn kỹ thuật theo UNI EN 13432:2000 có thể bị đình chỉ lưu thông và đối mặt với các khoản phạt liên quan đến vi phạm Luật Bảo vệ Người tiêu dùng và chống Greenwashing.

Trước những yêu cầu mới, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Italia, nhất là các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông sản tươi, thực phẩm chế biến và gia vị đóng gói, cần chủ động rà soát và điều chỉnh hệ thống bao bì ngay từ đầu chuỗi sản xuất.

Theo đó, doanh nghiệp cần kiểm tra toàn bộ bao bì màng mỏng, túi đựng và bao bì đóng gói phần nhỏ đang sử dụng; đồng thời yêu cầu nhà cung cấp cung cấp chứng nhận hợp chuẩn quốc tế UNI EN 13432. Các loại màng nhựa truyền thống không có khả năng phân hủy sinh học cần được loại bỏ đối với sản phẩm xuất khẩu vào hệ thống siêu thị, nhà hàng, khách sạn và quán cà phê tại Italia.

Cùng với việc đáp ứng yêu cầu về vật liệu, doanh nghiệp cần tăng cường minh bạch hóa hồ sơ kỹ thuật và thông tin trên nhãn mác. Việc phối hợp với đối tác nhập khẩu tại Italia để bảo đảm các thông tin trên bao bì tuân thủ quy định chống tẩy xanh (Greenwashing) là cần thiết. Doanh nghiệp cũng nên chuẩn bị đầy đủ dữ liệu kiểm chứng vòng đời sản phẩm và chứng nhận xuất xứ nguyên liệu sinh học trong hồ sơ thông quan, nhằm đáp ứng các đợt thanh tra ngẫu nhiên của Hải quan Italia.

Ngoài yêu cầu về khả năng phân hủy sinh học, thiết kế bao bì cũng cần được tối ưu theo nguyên tắc giảm thiểu. Doanh nghiệp cần tránh sử dụng bao bì có kích thước quá lớn so với sản phẩm bên trong, qua đó góp phần giảm chi phí đóng góp vào quỹ trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) do CONAI quản lý.

 

Thực hiện: Khánh Huyền