Sức mua nội địa bứt tốc, hàng Việt cần nâng sức cạnh tranh

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 10 tháng năm 2026 bứt tốc, thị trường trong nước tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên để khai thác hiệu quả dư địa này, hàng Việt cần chinh phục người tiêu dùng bằng chất lượng, giá cả và dịch vụ thay vì chỉ dựa vào tâm lý ưu tiên hàng nội.

 Chuyển từ vận động ưu tiên sang chinh phục người tiêu dùng

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tháng 10/2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 695,5 nghìn tỷ đồng, tăng 1% so với tháng trước và tăng 14,7% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 10 tháng, con số này đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5%. Đáng chú ý, nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng vẫn đạt 7,7%, cao hơn mức 7,4% của cùng kỳ năm trước.

Bán lẻ hàng hóa tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo với doanh thu 4.981,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,3% tổng mức và tăng 12,9% so với cùng kỳ. Trong khi đó, dịch vụ lưu trú, ăn uống đạt 847 nghìn tỷ đồng, tăng 17%; doanh thu du lịch lữ hành đạt 87,5 nghìn tỷ đồng, tăng 18,1%.

Với quy mô hơn 100 triệu dân, thị trường nội địa đang là dư địa quan trọng để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, cơ hội này cũng đi cùng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, nhất là từ hàng nhập khẩu giá rẻ và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Bài toán không còn đơn thuần là vận động người dân ưu tiên hàng Việt, mà là làm thế nào để sản phẩm trong nước đủ sức hấp dẫn và giữ chân người tiêu dùng.

Đây cũng là tinh thần của Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030, được phê duyệt tại Quyết định số 2069/QĐ-TTg ngày 29/10/2026.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), điểm mới căn bản của chương trình là chuyển tư duy từ “ưu tiên dùng” sang “xứng đáng được tin dùng”. Các chương trình vận động trước đây đã góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, hình thành thói quen ưu tiên hàng Việt và nâng tỷ lệ hàng Việt tại một số hệ thống phân phối hiện đại. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc khơi gợi trách nhiệm dân tộc là cần thiết nhưng chưa đủ.

Điều quan trọng hơn là nâng cao nội lực hàng Việt, lấy chất lượng, giá thành và trải nghiệm dịch vụ làm thước đo để chinh phục niềm tin người tiêu dùng một cách lâu dài.

Chương trình cũng chuyển từ cách tiếp cận mang tính phong trào sang xây dựng hệ sinh thái hàng Việt với tiêu chí rõ ràng, có thể đo lường. Theo đó, bộ nhận diện “Hàng Việt vì người Việt” thống nhất trên toàn quốc được xây dựng dựa trên các tiêu chí về xuất xứ hàng hóa, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn công bố áp dụng, đo lường, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó, Nền tảng số hàng Việt Nam được định hướng trở thành trục kết nối, xác thực dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm, nguồn gốc, điểm phân phối và phản hồi của người tiêu dùng. Đây là cơ sở tăng tính minh bạch của thị trường, giúp người mua có thêm thông tin lựa chọn, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng uy tín sản phẩm.

Doanh nghiệp phải chủ động mở rộng thị trường

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, ông Trần Hữu Linh cho biết chương trình chuyển trọng tâm trách nhiệm từ người tiêu dùng sang doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và các hiệp hội ngành hàng. Doanh nghiệp cần được hỗ trợ nâng cấp dây chuyền sản xuất, tăng cường nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời xây dựng thương hiệu, nâng cao năng lực kinh doanh và phát triển thương mại điện tử.

Cùng với năng lực sản xuất, phát triển hệ thống phân phối là giải pháp quan trọng để mở rộng thị trường cho hàng Việt. Chương trình hướng tới tăng cường liên kết giữa nhà sản xuất, nhà phân phối và doanh nghiệp bán lẻ, hình thành chuỗi kết nối từ vùng nguyên liệu đến thị trường tiêu thụ. Hoạt động kết nối cung - cầu theo ngành hàng sẽ ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại.

Cơ chế phối hợp “Nhà nước hỗ trợ - Hiệp hội chủ trì - Doanh nghiệp bứt phá” cũng được xác định rõ trách nhiệm. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua xây dựng bộ nhận diện, hạ tầng số, cung cấp thông tin thị trường và duy trì đối thoại; hiệp hội ngành hàng lựa chọn, giới thiệu doanh nghiệp tiêu biểu, đồng hành xây dựng thương hiệu; doanh nghiệp chủ động đầu tư, nâng cấp sản xuất và đa dạng hóa phương thức phân phối.

Theo ông Trần Hữu Linh, mạng lưới phân phối cần phát triển theo hướng đa kênh, tích hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa trực tiếp và trực tuyến. Cùng với mở rộng hạ tầng thương mại, nhất là tại nông thôn và vùng đặc biệt khó khăn, cần đẩy mạnh các chương trình khuyến mại tập trung quy mô lớn, gắn với mùa vụ, lễ, Tết và ngày mua sắm trực tuyến.

Các dịch vụ hỗ trợ như giao hàng nhanh, thanh toán không dùng tiền mặt, đổi trả linh hoạt và bảo hành minh bạch cũng cần được chú trọng để nâng cao trải nghiệm mua sắm. Đặc biệt, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng là điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin thị trường.

Về phía doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là phải coi người tiêu dùng Việt Nam là trung tâm của chiến lược kinh doanh, xem thị trường trong nước là thị trường mục tiêu chứ không chỉ là bệ đỡ khi xuất khẩu gặp khó khăn. Doanh nghiệp cần nghiên cứu nhu cầu, thị hiếu từng phân khúc, đầu tư thực chất vào công nghệ, chất lượng, minh bạch nguồn gốc và xây dựng thương hiệu dài hạn.

 

Nguồn: Thời báo kinh tế Việt Nam