EU tiến tới tăng thuế thép nhập khẩu, siết hạn ngạch bảo vệ ngành sản xuất nội khối

Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ hoàn tất quá trình đàm phán vào ngày 13/4/2026 đối với dự luật tăng thuế thép nhập khẩu, trong bối cảnh khối này đẩy mạnh các biện pháp bảo hộ nhằm hỗ trợ ngành sản xuất thép nội địa. Hiện Nghị viện châu Âu và các quốc gia thành viên đã đạt được đồng thuận về phần lớn nội dung cốt lõi trong đề xuất do Ủy ban châu Âu đưa ra, dù một số vấn đề kỹ thuật vẫn đang tiếp tục được thảo luận, đặc biệt liên quan đến cơ chế xử lý phần hạn ngạch nhập khẩu chưa sử dụng.

Theo các nội dung bước đầu được thống nhất, EU dự kiến nâng gấp đôi mức thuế áp dụng đối với lượng thép nhập khẩu vượt hạn ngạch, từ mức hiện hành lên 50%. Bên cạnh đó, hạn ngạch nhập khẩu được miễn thuế hằng năm cũng sẽ bị cắt giảm khoảng 47%, xuống còn 18,3 triệu tấn. Động thái này cho thấy EU đang có xu hướng siết chặt hơn các biện pháp phòng vệ thương mại nhằm hạn chế áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu và bảo vệ năng lực sản xuất trong khu vực.

Đáng chú ý, các cơ quan lập pháp EU đã thống nhất không áp dụng bất kỳ ngoại lệ nào trong phân bổ hạn ngạch. Tất cả các đối tác thương mại của EU, bao gồm Ucraina và các quốc gia có hiệp định thương mại với khối, đều sẽ chịu sự phân bổ hạn ngạch như nhau.

Tuy nhiên, vấn đề còn gây tranh luận là việc có cho phép chuyển tiếp hạn ngạch chưa sử dụng sang quý tiếp theo hay không. Chính phủ các nước thành viên EU cho rằng cơ chế này sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến ngành thép, bởi tổng hạn ngạch, ngay cả khi cộng dồn phần chưa sử dụng vẫn thấp hơn nhiều so với mức cho phép theo biện pháp tự vệ hiện hành. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong ngành đề xuất chỉ cho phép chuyển tiếp một lần trong vòng 12 tháng nhằm hạn chế tác động tiêu cực tới thị trường.

Theo Eurofer, sản lượng thép của EU đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong năm 2025, đạt 125,8 triệu tấn, so với 130 triệu tấn của năm 2024. Trong bối cảnh dư thừa công suất toàn cầu, ngành thép châu Âu đang đối mặt với nhiều khó khăn, khiến các biện pháp bảo vệ trở nên cấp thiết hơn. Dù vấp phải sự phản đối từ phía doanh nghiệp, Hội đồng châu Âu vẫn ủng hộ phương án cho phép chuyển tiếp hạn ngạch chưa sử dụng.

Việc hoàn tất đàm phán trước ngày 13/4 được xem là điều kiện cần để các biện pháp mới có thể chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thời điểm biện pháp tự vệ hiện tại hết hạn.

Đối với Việt Nam, việc Liên minh châu Âu điều chỉnh hạn ngạch và thuế nhập khẩu thép được dự báo sẽ có những tác động nhất định đến hoạt động xuất khẩu sang thị trường này. Việc thu hẹp hạn ngạch miễn thuế có thể làm gia tăng mức độ cạnh tranh giữa các quốc gia xuất khẩu. Tuy nhiên, trong bối cảnh EU vẫn duy trì cơ chế phân bổ hạn ngạch cho các đối tác, cơ hội tiếp cận thị trường vẫn được duy trì đối với các doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của EU.

Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ hoàn tất quá trình đàm phán vào ngày 13/4/2026 đối với dự luật tăng thuế thép nhập khẩu, trong bối cảnh khối này đẩy mạnh các biện pháp bảo hộ nhằm hỗ trợ ngành sản xuất thép nội địa. Hiện Nghị viện châu Âu và các quốc gia thành viên đã đạt được đồng thuận về phần lớn nội dung cốt lõi trong đề xuất do Ủy ban châu Âu đưa ra, dù một số vấn đề kỹ thuật vẫn đang tiếp tục được thảo luận, đặc biệt liên quan đến cơ chế xử lý phần hạn ngạch nhập khẩu chưa sử dụng.

Theo các nội dung bước đầu được thống nhất, EU dự kiến nâng gấp đôi mức thuế áp dụng đối với lượng thép nhập khẩu vượt hạn ngạch, từ mức hiện hành lên 50%. Bên cạnh đó, hạn ngạch nhập khẩu được miễn thuế hằng năm cũng sẽ bị cắt giảm khoảng 47%, xuống còn 18,3 triệu tấn. Động thái này cho thấy EU đang có xu hướng siết chặt hơn các biện pháp phòng vệ thương mại nhằm hạn chế áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu và bảo vệ năng lực sản xuất trong khu vực.

Đáng chú ý, các cơ quan lập pháp EU đã thống nhất không áp dụng bất kỳ ngoại lệ nào trong phân bổ hạn ngạch. Tất cả các đối tác thương mại của EU, bao gồm Ucraina và các quốc gia có hiệp định thương mại với khối, đều sẽ chịu sự phân bổ hạn ngạch như nhau.

Tuy nhiên, vấn đề còn gây tranh luận là việc có cho phép chuyển tiếp hạn ngạch chưa sử dụng sang quý tiếp theo hay không. Chính phủ các nước thành viên EU cho rằng cơ chế này sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến ngành thép, bởi tổng hạn ngạch, ngay cả khi cộng dồn phần chưa sử dụng vẫn thấp hơn nhiều so với mức cho phép theo biện pháp tự vệ hiện hành. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong ngành đề xuất chỉ cho phép chuyển tiếp một lần trong vòng 12 tháng nhằm hạn chế tác động tiêu cực tới thị trường.

Theo Eurofer, sản lượng thép của EU đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong năm 2025, đạt 125,8 triệu tấn, so với 130 triệu tấn của năm 2024. Trong bối cảnh dư thừa công suất toàn cầu, ngành thép châu Âu đang đối mặt với nhiều khó khăn, khiến các biện pháp bảo vệ trở nên cấp thiết hơn. Dù vấp phải sự phản đối từ phía doanh nghiệp, Hội đồng châu Âu vẫn ủng hộ phương án cho phép chuyển tiếp hạn ngạch chưa sử dụng.

Việc hoàn tất đàm phán trước ngày 13/4 được xem là điều kiện cần để các biện pháp mới có thể chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thời điểm biện pháp tự vệ hiện tại hết hạn.

Đối với Việt Nam, việc Liên minh châu Âu điều chỉnh hạn ngạch và thuế nhập khẩu thép được dự báo sẽ có những tác động nhất định đến hoạt động xuất khẩu sang thị trường này. Việc thu hẹp hạn ngạch miễn thuế có thể làm gia tăng mức độ cạnh tranh giữa các quốc gia xuất khẩu. Tuy nhiên, trong bối cảnh EU vẫn duy trì cơ chế phân bổ hạn ngạch cho các đối tác, cơ hội tiếp cận thị trường vẫn được duy trì đối với các doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của EU.

 

Người thực hiện: Khánh Huyền