EU cảnh báo dư lượng thuốc BVTV, chanh leo và thanh long Việt Nam đứng trước rủi ro lớn

Chanh leo và thanh long của Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ bị tăng cường kiểm soát khi xuất khẩu vào thị trường EU, do những lo ngại liên quan đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Báo cáo mới từ cơ quan chức năng Pháp cho thấy tỷ lệ vi phạm trên hai mặt hàng này đang ở mức đáng báo động. Nếu không kịp thời có biện pháp chấn chỉnh, Liên minh châu Âu (EU) có thể siết chặt hơn các quy định kiểm tra và giám sát trên toàn thị trường.

Cụ thể, theo báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” do Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) công bố tháng 2/2026, trên cơ sở dữ liệu kiểm tra năm 2024, một số mặt hàng rau quả nhập khẩu từ Việt Nam đang bộc lộ nguy cơ về an toàn thực phẩm. Báo cáo này thuộc chương trình kiểm soát phối hợp của EU và được sử dụng làm căn cứ để Ủy ban châu Âu đánh giá rủi ro, từ đó xem xét áp dụng các biện pháp quản lý tương ứng.

Trong đó, chanh leo là mặt hàng đáng lo ngại nhất với tỷ lệ vi phạm cao. Trong 47 mẫu được kiểm tra, có 15 mẫu vượt mức dư lượng tối đa cho phép (MRL), tương đương 32%,  mức được đánh giá là rất cao theo tiêu chuẩn của EU. Đáng chú ý, cơ quan chức năng còn phát hiện hoạt chất omethoate, một chất tiềm ẩn nguy cơ gây hại đối với sức khỏe người tiêu dùng.

Với thanh long, tỷ lệ vi phạm được ghi nhận là 11% (1/9 mẫu). Hiện sản phẩm này đã được đưa vào Phụ lục I của Quy định (EU) 2019/1793 và đang chịu tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU lên tới 30%. Nếu tình trạng vi phạm tiếp tục xảy ra, khả năng được EU xem xét giảm mức độ kiểm soát đối với thanh long trong thời gian tới sẽ gặp nhiều khó khăn.

Các số liệu nêu trong báo cáo của phía Pháp là một trong các nguồn thông tin đầu vào. Theo Điều 12 của Quy định thực thi (EU) 2019/1793, Ủy ban châu Âu có trách nhiệm rà soát các danh mục tại Phụ lục I và II với chu kỳ 6 tháng. Trong quá trình này, Ủy ban châu Âu tổng hợp và xem xét dữ liệu từ nhiều nguồn, bao gồm kết quả kiểm soát chính thức của các quốc gia thành viên, các thông báo trên Hệ thống cảnh báo nhanh về an toàn thực phẩm và thức ăn chăn nuôi (RASFF), cũng như các thông tin liên quan khác về mức độ rủi ro và tình trạng không tuân thủ, làm cơ sở để đánh giá và quyết định việc điều chỉnh các danh mục nêu trên.

Với tỷ lệ vi phạm lên tới 32%, chanh leo của Việt Nam đứng trước khả năng bị đưa vào diện kiểm soát chặt hơn hoặc phải đáp ứng các điều kiện nhập khẩu khắt khe hơn từ EU. Trong trường hợp bị xếp vào Phụ lục I, mặt hàng này sẽ phải chịu tần suất kiểm tra cao hơn tại cửa khẩu EU, kéo theo thời gian thông quan bị kéo dài. Nếu thuộc Phụ lục II, mỗi lô hàng xuất khẩu sẽ bắt buộc phải kèm theo kết quả kiểm nghiệm cùng chứng thư an toàn thực phẩm trước khi được phép đưa sang thị trường này.

Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang EU trong tháng 2/2026 đạt 21,27 triệu USD, giảm 29,53% so với tháng trước nhưng tăng 33,96% so với cùng tháng năm trước. Luỹ kế 2 tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang EU đạt 51,44 triệu USD, tăng 46,64% so với cùng kỳ. Trong cơ cấu xuất khẩu rau quả sang EU, thanh long là một trong những mặt hàng chủ lực, có thị phần và mức độ nhận diện cao tại thị trường EU. Chanh leo dù quy mô nhỏ hơn nhưng cũng là phẩm tiềm năng nhờ nhu cầu tiêu thụ tăng và giá trị gia tăng tốt. Do đó, việc hai mặt hàng này bị tăng cường kiểm soát không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến kim ngạch xuất khẩu của riêng từng sản phẩm mà còn tác động lan tỏa đến toàn ngành rau quả.

Nếu EU nâng mức kiểm tra hoặc áp dụng các điều kiện nhập khẩu nghiêm ngặt hơn, chi phí tuân thủ sẽ tăng, thời gian thông quan kéo dài, từ đó làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam so với các đối thủ, có thể khiến tốc độ tăng trưởng xuất khẩu rau quả sang EU chững lại trong thời gian tới, đặc biệt trong bối cảnh thị trường này vốn đòi hỏi tiêu chuẩn cao và ổn định.

 

Người thực hiện: Khánh Huyền