Thông tư quy định chi tiết một số nội dung liên quan đến chỉ định thương nhân đầu mối ký kết và tổ chức thực hiện hợp đồng tập trung; chế độ báo cáo của thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo; và đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo.
Thông tư gồm 05 Chương, 18 Điều và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 10 năm 2026.
Quy định về thương nhân đầu mối và tổ chức thực hiện hợp đồng tập trung
Thông tư quy định việc chỉ định thương nhân đầu mối giao dịch hợp đồng tập trung căn cứ các tiêu chí quy định tại Nghị định số 365/2026/NĐ-CP.
Trường hợp có từ hai thương nhân trở lên được chỉ định làm đầu mối tại một thị trường có hợp đồng tập trung và trong từng đợt giao dịch chỉ có một thương nhân trực tiếp tham gia ký kết, giao dịch hợp đồng thì áp dụng cơ chế đầu mối luân phiên.
Thông tư quy định trình tự thực hiện cơ chế luân phiên, trách nhiệm của thương nhân đến lượt tham gia giao dịch và việc xử lý trong trường hợp thương nhân đầu mối không tham gia đợt giao dịch.
Theo cơ chế này, thương nhân đầu mối được trực tiếp thực hiện 20% lượng gạo trong hợp đồng tập trung. Trong đó, thương nhân đầu mối trực tiếp ký kết hợp đồng được thực hiện 2/3 số lượng của phần 20%; các thương nhân đầu mối không trực tiếp ký kết được phân bổ đều trong 1/3 số lượng còn lại.
Thông tư đồng thời quy định trách nhiệm của thương nhân đầu mối ký kết và thương nhân đầu mối không trực tiếp ký kết trong việc xây dựng phương án giao dịch, theo dõi thị trường, chuẩn bị nguồn hàng và tổ chức thực hiện hợp đồng tập trung.
Phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung
Thông tư quy định đối tượng, trình tự và nguyên tắc phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung cho thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo.
Sau khi nhận được kết quả giao dịch từ thương nhân đầu mối, Bộ Công Thương thông báo để các địa phương rà soát, tổng hợp danh sách thương nhân đăng ký tham gia và đáp ứng điều kiện theo quy định. Trên cơ sở danh sách này, cùng với việc xem xét cân đối nguồn gạo hàng hóa và tình hình mùa vụ, Bộ Công Thương thực hiện phân bổ chỉ tiêu.
Khi cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm được áp dụng, thương nhân thuộc cùng một nhóm tín nhiệm được phân bổ chỉ tiêu bằng nhau trong cùng nhóm.
Mức phân bổ giữa các nhóm tín nhiệm được xác định theo nguyên tắc giảm dần. Theo đó, mức phân bổ đối với nhóm tín nhiệm cao không lớn hơn 50% nhóm tín nhiệm rất cao; nhóm trung bình không lớn hơn 50% nhóm cao; nhóm thấp không lớn hơn 50% nhóm trung bình; nhóm rất thấp không lớn hơn 50% nhóm thấp.
Đối với thương nhân chưa có kết quả đánh giá mức độ tín nhiệm, lượng chỉ tiêu được phân bổ không vượt quá mức phân bổ trung bình của các thương nhân được phân bổ trong cùng đợt.
Thông tư cũng quy định việc trả lại và phân bổ lại chỉ tiêu trong trường hợp thương nhân không thực hiện hoặc không thực hiện hết lượng được phân bổ.
Việc đánh giá mức độ tín nhiệm và triển khai các nội dung liên quan đến mức độ tín nhiệm được thực hiện từ ngày 01 tháng 01 năm 2028. Trong thời gian chưa thực hiện đánh giá mức độ tín nhiệm, chỉ tiêu được phân bổ bằng nhau cho các thương nhân đăng ký và đáp ứng điều kiện theo quy định.
Thực hiện chế độ báo cáo của thương nhân xuất khẩu, nhập khẩu gạo
Thông tư quy định thương nhân thực hiện chế độ báo cáo trên hệ thống báo cáo điện tử của Bộ Công Thương tại địa chỉ baocao.moit.gov.vn.
Đối với thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo, nội dung báo cáo bao gồm tình hình ký kết, thực hiện hợp đồng xuất khẩu gạo, lượng thóc, gạo tồn kho; báo cáo định kỳ hàng quý, hàng năm và báo cáo đột xuất theo yêu cầu của Bộ Công Thương.
Thông tư đồng thời quy định chế độ báo cáo đối với thương nhân kinh doanh nhập khẩu gạo theo quy định của Nghị định số 365/2026/NĐ-CP.
Trường hợp hệ thống báo cáo gặp sự cố kỹ thuật ảnh hưởng đến việc gửi dữ liệu, thương nhân thực hiện gửi báo cáo dưới dạng tệp dữ liệu điện tử qua địa chỉ thư điện tử theo quy định và cập nhật lại dữ liệu trên hệ thống trong thời hạn quy định sau khi hệ thống hoạt động bình thường.
Đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo
Thông tư quy định nguyên tắc xác định điểm tín nhiệm và cụ thể hóa việc đánh giá đối với các tiêu chí thuộc trách nhiệm của Bộ Công Thương, gồm kết quả hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo và kết quả thực hiện chế độ báo cáo, dự trữ lưu thông.
Điểm đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân được xác định trên cơ sở điểm của các tiêu chí thành phần theo quy định tại Nghị định số 365/2026/NĐ-CP.
Đối với tiêu chí kết quả hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo, tổng điểm là 100 điểm, trong đó 50 điểm đối với thành tích xuất khẩu trong năm và 50 điểm đối với phát triển thị trường.
Thành tích xuất khẩu được xác định theo kết quả xuất khẩu thực tế của thương nhân. Nội dung phát triển thị trường được đánh giá trên cơ sở hoạt động xuất khẩu tại các nhóm thị trường gồm thị trường truyền thống, thị trường thuộc các Hiệp định thương mại tự do và các thị trường khác.
Đối với việc thực hiện chế độ báo cáo, Thông tư quy định trừ điểm trong trường hợp thương nhân báo cáo chậm, báo cáo không đầy đủ, không chính xác hoặc không đúng biểu mẫu theo quy định.
Đối với dự trữ lưu thông, điểm được xác định căn cứ tỷ lệ dự trữ thực tế của thương nhân so với lượng gạo đã xuất khẩu trong 06 tháng trước đó. Tiêu chí dự trữ lưu thông được đánh giá trong năm và sử dụng điểm trung bình để xác định kết quả cuối cùng.
Sau khi hoàn thành đánh giá, Bộ Công Thương đăng tải danh sách thương nhân theo mức độ tín nhiệm trên Cổng thông tin của Bộ Công Thương theo quy định.
Quy định chuyển tiếp
Thông tư quy định thương nhân đã được chỉ định làm đầu mối giao dịch trước ngày Thông tư có hiệu lực tiếp tục thực hiện cho đến khi Bản ghi nhớ, thỏa thuận giữa cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam với cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài và các hợp đồng có liên quan hết hiệu lực hoặc có đề xuất của nước nhập khẩu về việc thay đổi thương nhân đầu mối.
Đối với hợp đồng xuất khẩu gạo đã được đăng ký và hợp đồng tập trung đã được phân bổ thực hiện trước ngày Thông tư có hiệu lực, thương nhân tiếp tục thực hiện mà không phải đăng ký hoặc phân bổ lại.
Việc đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo và triển khai các nội dung liên quan đến mức độ tín nhiệm theo Thông tư được thực hiện từ ngày 01 tháng 01 năm 2028.
Thông tư cũng quy định tiếp tục thực hiện Danh mục chi tiết theo mã HS đối với thóc, gạo xuất khẩu theo quy định hiện hành cho đến khi có văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế.
Hiệu lực thi hành
Thông tư số 65/2026/TT-BCT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 10 năm 2026.
Kể từ thời điểm Thông tư có hiệu lực, Thông tư số 30/2018/TT-BCT ngày 01 tháng 10 năm 2018, Thông tư số 35/2025/TT-BCT ngày 02 tháng 6 năm 2025 và Điều 26 Thông tư số 42/2019/TT-BCT ngày 18 tháng 12 năm 2019 hết hiệu lực theo quy định tại Thông tư số 65/2026/TT-BCT.
Chi tiết Thông tư xem tại đây.
Nguồn: Moit.gov
