Tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình thực thi hiệp định EVFTA trong hoạt động xuất khẩu Sắt thép của Việt Nam sang thị trường EU trong 11 tháng đầu năm 2025

Cạnh tranh và các biện pháp phòng vệ thương mại (rào cản thuế quan, chống bán phá giá) từ các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ và các nước ASEAN tiếp tục tác động đến xuất khẩu sắt thép của Việt Nam. Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu sắt thép của Việt Nam tháng 11/2025 giảm 26,6% về lượng và giảm 26,32% về trị giá so với tháng 11/2024, chỉ đạt gần 0,64 triệu tấn với trị giá 439,9 triệu USD. Xuất khẩu sắt thép trong 11 tháng năm 2025 đạt gần 9,22 triệu tấn với trị giá xấp xỉ 6,08 tỷ USD, giảm 22,5% về lượng và 28,9% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Hoạt động xây dựng hạ tầng và dân dụng – vốn là ngành tiêu thụ thép lớn nhất ở châu Âu– bị chậm lại đáng kể trong mùa đông khiến xuất khẩu thép của Việt Nam sang EU trong tháng 10/2025 trong tháng 11/2025 giảm đến 43,23% so với tháng 10/2025 và giảm đến 43,68% so với tháng 11/2024. Kim ngạch xuất khẩu 11 tháng đầu năm 2025 giảm 37,9% so với cùng kỳ năm trước, đạt 1,4 tỷ USD. Ước tính kim ngạch xuất khẩu sắt thép sang EU cả năm 2025 sẽ đạt hơn 1,5 tỷ USD, giảm khoảng 38,3% so với năm 2024.

Trị giá xuất khẩu sắt thép từ Việt Nam trong 11 tháng năm nay sang 3 thị trường lớn nhất trong khối EU giảm mạnh: sang Italia (thị trường giữ tỷ trong cao nhất trong cơ cấu các thị trường xuất khẩu mặt hàng khối các quốc gia EU) giảm 21,62%; sang Bỉ giảm 46,12% và sang Tây Ban Nha giảm 52,19% so với 10 tháng năm ngoái. Ước tính trị giá xuất khẩu cả năm 2025 sang Italia sẽ đạt 632 triệu USD, giảm khoảng 21,9% so với năm 2024; sang Bỉ sẽ đạt 331 triệu USD, giảm khoảng 45,7%; sang Tây Ban Nha sẽ đạt 258,8 triệu USD, giảm khoảng 51,6%.

Một số thị trường dù chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng có tốc độ tăng trưởng khá cao, cho thấy sự dịch chuyển hoặc mở rộng thị trường mới. Tính chung 11 tháng năm 2025, xuất khẩu sắt thép sang Đức tăng gấp 14,2 lần về lượng và tăng gấp 4,9 lần về trị giá so với cùng kỳ 11 tháng năm 2024; sang Estonia tăng gấp 293 lần về trị giá và Lithuania tăng gấp 17 lần so với cùng kỳ năm trước.

Về cơ cấu các chủng loại sắt thép xuất khẩu sang EU tháng 11/2025 và 11 tháng năm nay, chiếm tỷ trọng lớn nhất vẫn là nhóm thép mạ kẽm (hơn 26,71%), tiếp theo là thép tấm (19,9%), thép cuộn (gần 13,7%)… Mặc dù nhiều nhóm hàng giảm so với cùng kỳ năm trước theo xu hướng chung, nhưng vẫn có một số nhóm hàng có dấu hiệu tăng khá. Đặc biệt, trị giá xuất khẩu tính chung 11 tháng năm 2025 của nhóm thép thanh tăng gấp 748 lần so với cùng kỳ năm 2024 do phát sinh các đơn hàng cung ứng cho các dự án hạ tầng cụ thể tại các thị trường mới như Estonia hay Lithuania.

Qua phân tích số liệu của Cục Hải quan Việt Nam 11 tháng năm 2025 có thể thấy, Hiệp định EVFTA có tác động tích cực rõ rệt đến xuất khẩu sắt thép của Việt Nam sang các thị trường Đức, Estonia và Lithuania. Các nước vùng Baltic nói chung và Estonia, Lithuania nói riêng đang có những thay đổi lớn về nguồn cung do tác động địa chính trị. Hơn nữa, Việt Nam là một trong số ít các quốc gia sản xuất thép lớn có hiệp định thương mại tự do với EU. Trong khi các đối thủ cạnh tranh khác có thể bị áp thuế tự vệ cao hoặc không có ưu đãi thuế quan, thép Việt Nam sang các thị trường mới như Estonia và Lithuania được hưởng lợi từ lộ trình giảm thuế, giúp giá thành trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà thầu địa phương.

Tuy nhiên, vẫn cần theo dõi sát sao tiến độ sử dụng hạn ngạch của từng chủng loại, đặc biệt là nhóm thép cuộn (vừa có sự hồi phục mạnh 444,49% trong tháng 11/2025 so với cùng kỳ tháng 11/2024) để tránh các mức thuế tự vệ cao vào giai đoạn cuối năm. Eurofer dự báo nhu cầu thép EU năm 2026 sẽ tăng trưởng nhẹ khoảng 2,1%, nhưng các hạn ngạch miễn thuế đối với các loại thép sẽ bị kiểm soát chặt chẽ hơn để bảo vệ sản xuất nội khối. Khi lượng xuất khẩu vượt ngưỡng (thường xảy ra vào cuối năm), mức thuế tự vệ lên tới 25% sẽ được áp dụng, khiến hàng hóa gần như không thể tiêu thụ.

- Xem chi tiết tại đây;

 

Nguồn: VITIC tổng hợp: