Tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình thực thi hiệp định EVFTA trong hoạt động xuất khẩu Sắt thép của Việt Nam sang thị trường EU 6 tháng đầu năm

Các rào cản thương mại và biện pháp bảo hộ gia tăng, sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc và các quốc gia khác, biến động giá nguyên liệu, và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe từ thị trường EU là các thách thức lớn đối với xuất khẩu sắt thép.

Trong khi nhu cầu vẫn ở mức yếu và xuất khẩu thép thành phẩm của Trung Quốc trong tháng 6/2025 lại tăng 10,7% so với cùng kỳ năm ngoái (đạt 9,678 triệu tấn) khiến giá thép tiếp tục giảm,, xuất khẩu sắt thép của Việt Nam cũng bị ảnh hưởng vì phải cạnh tranh với nguồn thép lớn từ Trung Quốc.

Theo số liệu của hải quan Việt Nam, tháng 6/2025, xuất khẩu sắt thép của Việt Nam đạt 0,93 triệu tấn với trị giá 611,5 triệu USD, giảm 5,7% về lượng và giảm 17,2% về trị giá so với tháng 6/2024. Tính chung 6 tháng đầu năm 2025, lượng sắt thép xuất khẩu đạt gần 5,66 triệu tấn với trị giá xấp xỉ 3,7 tỷ USD, giảm 12,9% về lượng và 22,6% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Nhu cầu sắt thép của EU vẫn ở mức yếu và tồn kho cao. Do đó, trị giá xuất khẩu sắt thép của Việt Nam sang EU trong tháng 6/2025 cũng giảm 15,58% so với tháng 6/2024 (đạt 161,15 triệu USD) và trị giá xuất khẩu nửa đầu năm nay giảm 36,56% (đạt 862,83 triệu USD) so với nửa đầu năm ngoái. Trong đó, bốn thị trường giữ tỷ trọng về trị giá lớn nhất trong cơ cấu các thị trường xuất khẩu sắt thép khối EU của Việt Nam đều giảm mạnh. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu hàng sắt thép sang Italia giảm 32,33% (đạt 358,69 triệu USD), sang Bỉ giảm 42,63% (đạt 191,66 triệu USD), sang Tây Ban Nha giảm 40,7% (đạt 148,57 triệu USD), sang Bồ Đào Nha giảm 40,93% (đạt 49,19triệu USD) …

Điểm sáng trong bối cảnh khó khăn chung là trong khi xuất khẩu sắt thép của Việt Nam sang nhiều thị trường khối EU giảm thì vẫn có một số thị trường có dấu hiệu tăng như Ba Lan, Đức, Hunggary, Phần Lan. Điển hình là Đức, nếu tính từ khi hiệp định EVFTA có hiệu lực, xuất khẩu sắt thép sang Đức – cũng là một trong những thị trường xuất khẩu sắt thép lớn trong khối EU của Việt Nam - tăng rất mạnh. Theo số liệu của Cục Hải quan, xuất khẩu sắt thép nửa đầu năm 2025 tăng gấp 34,7 lần về lượng và 12 lần về trị giá so với cùng kỳ năm 2020 – thời điểm trước khi EVFTA có hiệu lực; tăng gấp 28 lần về lượng và gần 8,2 lần về trị giá so với nửa đầu năm 2021 - giai đoạn EVFTA bắt đầu có hiệu lực; tăng gấp 20 lần về lượng và gần 7 lần về trị giá so với kỳ 6 tháng đầu năm ngoái. Điều này cho thấy hiệu quả tích cực từ Hiệp định EVFTA đem lại cho ngành hàng sắt thép nói riêng.

Về cơ cấu các chủng loại sắt thép xuất khẩu sang EU, điểm đáng chú ý trong xuất khẩu sắt thép sang EU tháng 6/2025 là xuất khẩu một số nhóm hàng tiếp tục xu hướng tăng trong bối cảnh xuất khẩu phần lớn các chủng loại sắt thép giảm cả về lượng và trị giá. Cụ thể: Kim ngạch xuất khẩu thép tấm – nhóm hàng có trị giá xuất khẩu cao thứ hai trong cơ cấu các chủng hảng sắt thép xuất khẩu sang EU – tiếp tục tăng tới 128,24% so với tháng 6/2024, đạt 21,85 triệu USD, nâng tổng trị giá xuất khẩu nhóm hàng sang EU 6 tháng đầu năm 2025 lên 147 triệu USD (chiếm 17,04% tỷ trọng trên tổng kim ngạch xuất khẩu các chủng hàng sắt thép sang EU), tăng 57,18% so với 6 tháng đầu năm 2024. Kim ngạch xuất khẩu thép mạ màu sang các nước EU trong nửa đầu năm nay cũng tăng 8,88% so với cùng kỳ năm trước, đạt 98,84 triệu USD (chiếm 11,45% tỷ trọng trên tổng kim ngạch xuất khẩu các chủng hàng sắt thép sang EU). Và thép cây, tuy chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ 0,09% trong cơ cấu các chủng hàng sắt thép xuất khẩu sang EU, nhưng trị giá xuất khẩu nhóm hàng nửa đầu năm nay tăng đến 45,94% so với cùng kỳ 6 tháng đầu năm ngoái, chủ yếu được xuất khẩu sang Bỉ và Italia.

Nhìn chung, áp lực từ các quy định, rào cản thương mại của các thị trường ngày càng tăng. Quyết định áp thuế cao của Mỹ đối với thép nhập khẩu đã làm gia tăng cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu. Các quốc gia như Canada, Brazil, Hàn Quốc và Mexico, vốn được miễn thuế trước đây, giờ đây cũng phải chịu thuế sẽ có thể chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường khác như châu Âu, ASEAN... hoặc có thể cả Việt Nam. Việc này sẽ làm tăng thêm áp lực cạnh tranh tại các thị trường lớn của doanh nghiệp trong nước.

- Xem chi tiết tại đây;

 

Thực hiện: Trần Thùy Ngân