Giảm lệ thuộc thị trường truyền thống, xuất khẩu cá ngừ Việt hướng tới các thị trường mới.

Sau một năm sụt giảm kim ngạch, ngành cá ngừ đóng hộp Việt Nam bước vào năm 2026 với cả cơ hội lẫn thách thức đan xen. Trong đó, biến động giá nguyên liệu và chi phí tuân thủ được dự báo sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định biên lợi nhuận và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trong thời gian tới.

Theo thống kê của Hải quan Việt Nam, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam đạt trên 275 triệu USD, giảm 8% so với năm 2024. Sản phẩm này đã hiện diện tại khoảng 80 thị trường trên thế giới. Tuy nhiên, diễn biến năm 2025 cho thấy xu hướng phân hóa rõ rệt: Hoa Kỳ duy trì sự ổn định, EU sụt giảm đáng kể, trong khi một số thị trường khu vực Trung Đông - Bắc Phi tăng trưởng nhanh.

Xét theo cơ cấu thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường chủ lực khi kim ngạch năm 2025 nhỉnh hơn năm trước, đạt trên 190 triệu USD. Trái lại, xuất khẩu sang EU giảm 22%, xuống còn khoảng 57 triệu USD. Nhiều thị trường cụ thể trong khối ghi nhận mức giảm sâu như Đức giảm 27%, Phần Lan giảm 3%, Rumania giảm 36%. Diễn biến này đã phần nào cho thấy sức ép cạnh tranh gia tăng cùng với nhu cầu tiêu dùng phục hồi chưa đồng đều. Môi trường chi tiêu thắt chặt, xu hướng ưu tiên sản phẩm giá thấp và sự cạnh tranh từ các quốc gia có truyền thống sản xuất đồ hộp có thể là những nguyên nhân khiến thị trường EU phục hồi chậm hơn dự kiến.

Ở chiều tích cực, xuất khẩu sang một số nước Trung Đông - Bắc Phi bứt phá mạnh, Lybia tăng 70%, Ai Cập tăng 127% và UAE tăng 302%. Dù quy mô còn khiêm tốn, đà tăng này cho thấy nỗ lực của doanh nghiệp Việt Nam trong việc mở rộng thị trường, đa dạng hóa tệp khách hàng và giảm dần sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng quyết liệt.

Trên thị trường toàn cầu, cá ngừ đóng hộp vẫn thuộc nhóm thực phẩm có nhu cầu tương đối ổn định nhờ tính tiện dụng và phù hợp với hệ thống bán lẻ. Dù vậy, năm 2025 ghi nhận biến động đáng kể về giá cá ngừ vằn nguyên liệu.

Trong bối cảnh ngành đồ hộp cạnh tranh gay gắt, sự dao động của giá nguyên liệu buộc doanh nghiệp phải tính toán linh hoạt giữa mục tiêu duy trì thị phần và đảm bảo biên lợi nhuận, đặc biệt với các đơn hàng mang thương hiệu riêng (private label) hoặc các hợp đồng cung ứng dài hạn.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) đánh giá, bước sang năm 2026, triển vọng xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam được đánh giá vẫn có “cửa” phục hồi, nhưng sẽ phụ thuộc mạnh vào biến số chính sách và chi phí tuân thủ.

Theo đánh giá của VASEP, năm 2026 xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ dự báo sẽ đối mặt với nhiều thách thức và có thể chững lại. Nguyên nhân là do từ ngày 1/1/2026, Cơ quan Nghề cá thuộc Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) yêu cầu các lô hàng phải có Giấy Chứng nhận thuỷ sản, sản phẩm thuỷ sản đạt yêu cầu xuất khẩu vào Hoa Kỳ (COA). Chứng nhận bày nhắm xác minh thành phần loài, phương pháp và địa điểm khai thác của các sản phẩm không phải chịu các hạn chế nhập khẩu theo Điều khoản Nhập khẩu của Đạo luật Bảo vệ Động vật Biển có vú (MMPA).

Bên cạnh đó, mức thuế đối ứng của Mỹ cũng khiến cho các sản phẩm cá ngừ của Việt Nam khó cạnh tranh được với các nước đối thủ như Thái Lan, Ecuador, Indonesia…

VASEP nhận định, trong trung hạn, thị trường cá ngừ đóng hộp thế giới được dự báo tiếp tục mở rộng, qua đó mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam gia tăng thị phần xuất khẩu. Đáng chú ý, đà tăng trưởng tại khu vực Trung Đông - Bắc Phi, đặc biệt là tại UAE và các thị trường xung quanh, cho thấy tiềm năng khai thác vẫn còn rất đáng kể.

 

Nguồn: VITIC tổng hợp