Đầu năm 2026, xuất khẩu tôm Việt Nam giữ vững đà tăng trưởng, chủ động thích ứng trước biến động thị trường

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024, mức cao nhất từ trước tới nay. Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành thuỷ sản đạt 11,3 tỷ USD, trong đó mặt hàng tôm tiếp tục giữ vai trò trụ cột, chiếm tỷ trọng lớn và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung.

Năm 2026, ngay từ tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đã đạt 331 triệu USD, tăng 6,4% so với cùng kỳ năm 2024, chiếm 39% tổng kim ngạch thủy sản, cho thấy sức bật vẫn đang được duy trì, song bối cảnh thị trường đang thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng.

Tình hình xuất khẩu tôm sang một số thị trường chủ lực:

• Hoa Kỳ: Năm 2025, xuất khẩ tôm sang Hoa Kỳ đạt 796 triệu USD, tăng 5,4% và chiếm 17,2% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, giai đoạn cuối năm, nhiều nhà nhập khẩu tại thị trường này chủ động giảm nhịp mua để xử lý tồn kho và phòng ngừa rủi ro chính sách. Khi chi phí phòng vệ thương mại biến động, họ thường siết chặt điều khoản chia sẻ rủi ro, tiến độ giao hàng và mức giá.

• Trung Quốc: xuất khẩu sang thị trường này mang đến nhiều cơ hội lớn, đặc biệt với tôm hùm. Theo số liệu từ Cục hải quan, năm 2025, xuất khẩu tôm sang Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) đạt 1,3 tỷ USD, tăng 55%. Riêng tôm hùm xanh đạt 840 triệu USD, tăng tới 131%. Lợi thế của Việt Nam nằm ở khoảng cách địa lý gần, thời gian giao hàng nhanh, linh hoạt lô hàng sống, tươi, yếu tố then chốt với phân khúc cao cấp. Đối thủ lớn của Việt Nam tại thị trường Trung Quốc là Canada, từ ngày 1/3/2026, khi mức thuế 25% đối với tôm hùm Canada được gỡ bỏ, sự cạnh tranh sẽ ngày càng khốc liệt hơn.

• Thị trường EU: Tại EU, tôm Việt Nam hiện đứng thứ 3 sau Ecuador và Ấn Độ. Việc Ấn Độ vượt lên phản ánh xu hướng các nước tái phân bổ thị trường xuất khẩu trước những rủi ro thuế quan. Ấn Độ và EU hoàn tất đàm phán FTA cuối tháng 1/2026 cũng mở ra triển vọng giảm thuế, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể.

Ngoài rủi ro thuế, áp lực về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng sẽ ngày càng lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, hướng đi cho tôm Việt Nam là nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu đông lạnh; đầu tư mạnh cho ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị), truy xuất nguồn gốc và chứng nhận “xanh”. Điều quan trọng nhất là doanh nghiệp nâng cao năng lực thích ứng, chủ động nguồn nguyên liệu để sẵn sàng khi thị trường phục hồi. Mục tiêu xuất khẩu 11,5 tỷ USD của toàn ngành thủy sản năm 2026 là thách thức nhưng khả thi nếu doanh nghiệp đồng thời kiểm soát chi phí, hoàn thiện chuỗi cung ứng và đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

 

Nguồn: VITIC tổng hợp